{"id":14021,"date":"2025-11-24T12:41:27","date_gmt":"2025-11-24T09:41:27","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/?p=14021"},"modified":"2025-11-25T12:05:34","modified_gmt":"2025-11-25T09:05:34","slug":"anayasa-mahkemesinin-manevi-tazminat-davalarinda-yargilama-giderlerinin-paylastirilmasina-iliskin-iptal-karari-hukuki-analiz-ve-etkileri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/anayasa-mahkemesinin-manevi-tazminat-davalarinda-yargilama-giderlerinin-paylastirilmasina-iliskin-iptal-karari-hukuki-analiz-ve-etkileri\/","title":{"rendered":"Anayasa Mahkemesi’nin Manevi Tazminat Davalar\u0131nda Yarg\u0131lama Giderlerinin Payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na \u0130li\u015fkin \u0130ptal Karar\u0131: Hukuki Analiz ve Etkileri"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in T\u00fcrk\u00e7e<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>Anayasa Mahkemesi (AYM), T\u00fcrk hukuk sisteminde \u00f6nemli bir karar vererek, manevi tazminat davalar\u0131nda yarg\u0131lama giderlerinin taraflar\u0131n hakl\u0131l\u0131k oran\u0131na g\u00f6re payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren kural\u0131 iptal etmi\u015ftir. Bu karar, 25 Aral\u0131k 2024 tarihinde E.2024\/29 say\u0131l\u0131 dosyada al\u0131nm\u0131\u015f ve 14 Mart 2025 tarihli Resm\u00ee Gazete\u2019de yay\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. Karar, Hukuk Muhakemeleri Kanunu\u2019nun (HMK) 326. maddesinin (2) numaral\u0131 f\u0131kras\u0131n\u0131, manevi tazminat davalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131 bularak iptal etmi\u015f olup, iptal h\u00fckm\u00fc karar\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131ndan dokuz ay sonra, yani 14 Aral\u0131k 2025 tarihinde y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girecektir.<\/p>\n

Bu iptal karar\u0131, manevi tazminat davalar\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131ndan kaynaklanan belirsizlikleri ve davac\u0131lar\u0131n mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 do\u011frudan etkilemektedir. Manevi tazminat, bireylerin ki\u015filik haklar\u0131n\u0131n ihlali sonucu u\u011frad\u0131klar\u0131 manevi zararlar\u0131 gidermek amac\u0131yla talep edilen bir tazminat t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ancak, bu zararlar\u0131n somut bir hesaplama y\u00f6ntemi olmamas\u0131 nedeniyle h\u00e2kimlerin takdir yetkisi devreye girmekte ve bu durumda davac\u0131lar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclemez risklerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya b\u0131rakmaktad\u0131r. Bu sebeple manevi tazminat davas\u0131 a\u00e7arken istemsiz birtak\u0131m teredd\u00fctlerle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131lmaktayd\u0131. Karar, bu \u00f6zelli\u011fiyle hukuk devleti ilkesi, mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131 ve temel haklar\u0131n korunmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kritik bir noktaya \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130T\u0130RAZ KONUSU KURAL: HMK MADDE 326\/2<\/h2>\n

\u0130ptal edilen kural, HMK\u2019n\u0131n 326. maddesinin ikinci f\u0131kras\u0131ndad\u0131r: \u201cDavada iki taraftan her biri k\u0131smen hakl\u0131 \u00e7\u0131karsa, mahkeme, yarg\u0131lama giderlerini taraflar\u0131n hakl\u0131l\u0131k oran\u0131na g\u00f6re payla\u015ft\u0131r\u0131r.\u201d Bu h\u00fck\u00fcm, genel olarak t\u00fcm hukuk davalar\u0131nda uygulanmakta olup davan\u0131n k\u0131smen kabul ve k\u0131smen ret ile sonu\u00e7lanmas\u0131 halinde yarg\u0131lama giderlerini (har\u00e7lar, posta giderleri, ke\u015fif giderleri, bilirki\u015fi \u00fccretleri ve vek\u00e2let \u00fccretleri dahil) taraflar\u0131n hakl\u0131l\u0131k oran\u0131na g\u00f6re da\u011f\u0131tmay\u0131 \u00f6ng\u00f6rmekteydi.<\/p>\n

Yarg\u0131lama giderleri, HMK\u2019n\u0131n 323. maddesinde detayl\u0131 olarak say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar aras\u0131nda en b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz edeni, vek\u00e2let \u00fccretidir. Zira, vek\u00e2let \u00fccreti yarg\u0131lama giderlerinin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturmakta ve Avukatl\u0131k Asgari \u00dccret Tarifesi (AA\u00dcT) uyar\u0131nca hesaplanmaktad\u0131r. Manevi tazminat davalar\u0131nda, davac\u0131 talep etti\u011fi tutar\u0131n tamam\u0131n\u0131 alamay\u0131p k\u0131smen hakl\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, reddedilen k\u0131s\u0131m i\u00e7in kar\u015f\u0131 taraf\u0131n vek\u00e2let \u00fccretini \u00f6demek zorunda kalmas\u0131, taraflar i\u00e7in ciddi mali y\u00fckler do\u011furmaktayd\u0131. Bu durum, \u00f6zellikle manevi zarar\u0131n subjektif niteli\u011finin belirlenemezli\u011fi nedeniyle cayd\u0131r\u0131c\u0131 bir etki yaratmaktayd\u0131. Bu durum hi\u00e7 kimsenin bir ba\u015fkas\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fi elem ve kederi objektif olarak \u00f6l\u00e7mesinin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131, b\u00f6ylesine \u00f6znel bir ac\u0131n\u0131n neden tek tarafl\u0131 bir y\u00fck gibi de\u011ferlendirildi\u011fi sorusunu ak\u0131llara getirmektedir.<\/p>\n

GEREK\u00c7ES\u0130: \u0130T\u0130RAZIN TEMELLER\u0130<\/h2>\n

\u0130tiraz ba\u015fvurusu bir yerel mahkeme taraf\u0131ndan AYM\u2019ye yap\u0131lm\u0131\u015f ve kural\u0131n manevi tazminat davalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden Anayasa\u2019n\u0131n \u00e7e\u015fitli maddelerine ayk\u0131r\u0131 oldu\u011fu iddia edilmi\u015ftir. Ba\u015fvuru karar\u0131nda \u015fu hususlar vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r:<\/p>\n

    \n
  • H\u00e2kimin Takdir Yetkisi ve \u00d6ng\u00f6r\u00fclemezlik: Manevi tazminat\u0131n miktar\u0131, h\u00e2kimin takdirine b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bor\u00e7lar Kanunu ve ilgili mevzuatta somut bir hesaplama y\u00f6ntemi bulunmamaktad\u0131r. Bu nedenle, davac\u0131 talep etti\u011fi tutar\u0131n ne kadar\u0131n\u0131n kabul edilece\u011fini \u00f6nceden bilememektedir. Davan\u0131n k\u0131smen ret ile sonu\u00e7lanmas\u0131 halinde yarg\u0131lama giderlerinden sorumlu tutulmas\u0131, davac\u0131ya atfedilebilecek bir kusur olmamas\u0131na ra\u011fmen cezaland\u0131r\u0131c\u0131 niteliktedir.<\/li>\n
  • Temel Hak \u0130hlalleri: Kural, Anayasa\u2019n\u0131n 17. maddesindeki maddi ve manevi varl\u0131\u011f\u0131 koruma hakk\u0131, 20. maddesindeki \u00f6zel hayata sayg\u0131 hakk\u0131, 35. maddesindeki m\u00fclkiyet hakk\u0131 ve 36. maddesindeki hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ihlal etmektedir. Davac\u0131, ki\u015filik hakk\u0131n\u0131n ihlal edildi\u011fini tespit ettirmi\u015f olsa dahi reddedilen k\u0131s\u0131m i\u00e7in gider \u00f6demek zorunda kalmas\u0131 hakkaniyet ilkesine ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/li>\n
  • Hukuk Devleti \u0130lkesi: Anayasa\u2019n\u0131n 2. maddesindeki hukuk devleti ilkesi ve devletin temel ama\u00e7lar\u0131 (Madde 5), keyfili\u011fe izin vermeyen, belirli ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir kurallar gerektirir. Manevi tazminat davalar\u0131nda bu \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik sa\u011flanmad\u0131\u011f\u0131ndan, kural Anayasa\u2019ya ayk\u0131r\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n

    Ba\u015fvuru, manevi tazminat\u0131n amac\u0131 olan ac\u0131y\u0131 hafifletme i\u015flevinin, yarg\u0131lama giderleri nedeniyle tersine d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc vurgulamaktad\u0131r. \u00d6rne\u011fin, \u00f6l\u00fcml\u00fc bir trafik kazas\u0131nda miras\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan talep edilen manevi tazminat k\u0131smen kabul edildi\u011finde, kazanan taraf\u0131n bile mali zarar u\u011framas\u0131, hukuka g\u00fcveni zedelemektedir.<\/p>\n

    \"ANAYASA

    ANAYASA MAHKEMES\u0130\u2019N\u0130N DE\u011eERLEND\u0130RMES\u0130<\/p><\/div>\n

    ANAYASA MAHKEMES\u0130\u2019N\u0130N DE\u011eERLEND\u0130RMES\u0130: \u0130PTAL GEREK\u00c7ES\u0130<\/h2>\n

    Anayasa Mahkemesi, itiraz\u0131 Anayasa\u2019n\u0131n 13. (Temel hak ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin s\u0131n\u0131rlanmas\u0131) ve 36. (Hak arama h\u00fcrriyeti) maddeleri \u00e7er\u00e7evesinde incelemi\u015ftir. Karar\u0131n temel gerek\u00e7eleri \u015f\u00f6yledir:<\/p>\n

      \n
    • Mahkemeye Eri\u015fim Hakk\u0131n\u0131n S\u0131n\u0131rlanmas\u0131: Kural, manevi tazminat davas\u0131n\u0131n k\u0131smen ret ile sonu\u00e7lanmas\u0131 halinde davac\u0131y\u0131 yarg\u0131lama giderlerinden sorumlu tutarak, mahkemeye eri\u015fim hakk\u0131n\u0131 bask\u0131 alt\u0131na almaktad\u0131r. Bu s\u0131n\u0131rlama, Anayasa\u2019n\u0131n 13. maddesine g\u00f6re kanunla yap\u0131lmal\u0131 ve belirli, \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmal\u0131d\u0131r. Ancak, manevi tazminat\u0131n h\u00e2kim takdirine ba\u011fl\u0131 olmas\u0131 nedeniyle davac\u0131 talebinin ne kadar\u0131n\u0131n hakl\u0131 bulunaca\u011f\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6rememektedir.<\/li>\n
    • Kanunilik \u015eart\u0131n\u0131n Sa\u011flanmamas\u0131: Kanunilik, sadece \u015fekli bir varl\u0131k de\u011fil ayn\u0131 zamanda keyfili\u011fe de izin vermeyen bir nitelik ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Manevi tazminat\u0131n matematiksel hesab\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131ndan h\u00e2kimin takdir yetkisi s\u0131n\u0131rs\u0131zd\u0131r. \u0130\u00e7tihat istikrar\u0131 veya yarg\u0131lama s\u00fcrecindeki deliller bile bu \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezli\u011fi gideremez. Davac\u0131, talebini d\u00fc\u015f\u00fck tutarsa hak kayb\u0131 ya\u015famakta ya da y\u00fcksek tutarsa gider riskiyle kar\u015f\u0131la\u015fmaktad\u0131r.<\/li>\n
    • \u00d6zel D\u00fczenleme Eksikli\u011fi: Manevi tazminat davalar\u0131na \u00f6zg\u00fc bir yarg\u0131lama gideri d\u00fczenlemesi olmamas\u0131, s\u0131n\u0131rlaman\u0131n kanunilik \u015fart\u0131n\u0131 ihlal etmektedir. Anayasa Mahkemesi, oy \u00e7oklu\u011fuyla kural\u0131n manevi tazminat davalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden iptaline karar vermi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n

      Karar, manevi tazminat\u0131n subjektif do\u011fas\u0131n\u0131 vurgulayarak, davac\u0131lar\u0131n anayasal g\u00fcvencelerle mahkemeye eri\u015fimini korumay\u0131 ama\u00e7lamaktad\u0131r.<\/p>\n

      KARARIN ETK\u0130LER\u0130 VE UYGULAMA Y\u00d6NLER\u0130<\/h2>\n

      Bu iptal karar\u0131, manevi tazminat davalar\u0131n\u0131 k\u00f6kten etkileyecektir. \u00d6ncelikle, 14 Aral\u0131k 2025\u2019ten itibaren y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girece\u011finden dolay\u0131 bu tarihten \u00f6nceki davalarda eski kural uygulanmaya devam edecektir. Ancak, derdest davalarda karar tarihi esas al\u0131naca\u011f\u0131ndan, y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden sonra verilen h\u00fck\u00fcmlerde iptal h\u00fckm\u00fc ge\u00e7erli olacakt\u0131r.<\/p>\n

        \n
      • K\u0131smi Kabul Durumunda Etkiler: Davan\u0131n k\u0131smen kabul edildi\u011fi hallerde, davac\u0131 reddedilen k\u0131s\u0131m i\u00e7in yarg\u0131lama giderlerinden (\u00f6zellikle kar\u015f\u0131 vek\u00e2let \u00fccretinden) sorumlu tutulmayacakt\u0131r. Bu, davac\u0131lar\u0131 te\u015fvik ederek hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00fc\u00e7lendirecektir. \u00d6rne\u011fin, bir trafik kazas\u0131nda miras\u00e7\u0131lar taraf\u0131ndan talep edilen 60.000 TL manevi tazminat\u0131n 30.000 TL olarak kabul edilmesi halinde, eskiden reddedilen 30.000 TL i\u00e7in kar\u015f\u0131 vek\u00e2let \u00fccreti \u00e7\u0131karken, art\u0131k \u00e7\u0131kmayacakt\u0131r.<\/li>\n
      • Tamamen Ret Durumunda Durum: Karar, sadece k\u0131smi ret hallerini kapsamakta olup, davan\u0131n tamamen reddedilmesi durumunda AA\u00dcT\u2019nin maktu vek\u00e2let \u00fccreti h\u00fck\u00fcmleri (\u00f6rne\u011fin Madde 10\/3) ge\u00e7erli kalacakt\u0131r. Bu, daval\u0131n\u0131n ma\u011fduriyetini \u00f6nlemek amac\u0131yla mant\u0131kl\u0131d\u0131r. Yorumlarda da belirtildi\u011fi gibi, tamamen haks\u0131z davalarda kar\u015f\u0131 vek\u00e2let \u00fccreti devam edecektir.<\/li>\n
      • T\u00fcketici Mahkemeleri ve Di\u011fer \u00d6zel Durumlar: T\u00fcketici davalar\u0131nda manevi tazminat taleplerinde de benzer etkiler g\u00f6r\u00fclecektir. \u00d6rne\u011fin, bir yorumda bahsedilen 4.000 TL manevi tazminat davas\u0131n\u0131n tamamen reddi halinde \u00e7\u0131kan 30.000 TL vek\u00e2let \u00fccretinin, iptal sonras\u0131 maktu \u00fccretle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalaca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. \u0130stinaf a\u015famas\u0131nda karar tarihi y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihinden sonraysa, iptal h\u00fckm\u00fc uygulanabilir.<\/li>\n
      • Pratik \u00d6rnekler ve Tart\u0131\u015fmalar: Belgelerde yer alan \u00f6rnekler, karar\u0131n hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymaktad\u0131r. \u00d6l\u00fcml\u00fc kazalarda miras\u00e7\u0131lar\u0131n kazand\u0131klar\u0131 tazminattan fazla vek\u00e2let \u00fccreti \u00f6demesi ac\u0131y\u0131 derinle\u015ftirmekteydi. Yorumlarda, derdest davalar i\u00e7in istinaf mahkemelerinin kendi karar tarihini esas alaca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc h\u00e2kimdir. Ayr\u0131ca, vek\u00e2let \u00fccretinin yarg\u0131lama gideri kapsam\u0131nda oldu\u011fu (HMK 323\/\u011f) vurgulanarak, iptalin vek\u00e2let \u00fccretini do\u011frudan etkiledi\u011fi belirtilmi\u015ftir.<\/li>\n<\/ul>\n

        Karar, hukuk\u00e7ular aras\u0131nda bir tart\u0131\u015fma yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Bir g\u00f6r\u00fc\u015f daval\u0131 taraf\u0131n ma\u011fduriyetini art\u0131rabilece\u011fini savunurken,\u00a0 di\u011fer g\u00f6r\u00fc\u015f ise adaleti g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. Kanun koyucu, y\u00fcr\u00fcrl\u00fck tarihine kadar \u00f6zel bir d\u00fczenleme yapabilir.<\/p>\n

        Anayasa Mahkemesi bu karar\u0131, manevi tazminat davalar\u0131nda \u00f6ng\u00f6r\u00fclemezlik sorununu gidermeyi hedefleyerek, hak arama \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve hukuk devleti ilkesini peki\u015ftirmektedir. Davac\u0131lar\u0131n mali risk korkusu olmadan mahkemeye ba\u015fvurabilmesini sa\u011flayacak olan iptal, T\u00fcrk hukukunda adil yarg\u0131lama ilkelerine katk\u0131 sunmaktad\u0131r. Ancak, tamamen ret hallerinde maktu vek\u00e2let \u00fccretinin devam etmesi, dengeli bir yakla\u015f\u0131m olarak de\u011ferlendirilebilir. Bu karar, manevi zararlar\u0131n korunmas\u0131nda \u00f6nemli bir ad\u0131m olarak gelecekteki i\u00e7tihatlara da \u015f\u00fcphesiz y\u00f6n verecektir.<\/p>\n

        Stj. Av. Beyza Alt\u0131n<\/strong>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

        Sorry, this entry is only available in T\u00fcrk\u00e7e. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.Anayasa Mahkemesi (AYM), T\u00fcrk hukuk sisteminde \u00f6nemli bir karar vererek, manevi tazminat davalar\u0131nda yarg\u0131lama giderlerinin taraflar\u0131n hakl\u0131l\u0131k oran\u0131na g\u00f6re payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren kural\u0131 iptal […]<\/p>\n","protected":false},"author":11,"featured_media":14022,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_joinchat":[],"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-14021","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-makaleler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14021","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/11"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=14021"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/14021\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/14022"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=14021"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=14021"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ozkokhukuk.com\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=14021"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}