Görevi kötüye kullanma, bir kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı hareket etmesi veya görevini ihmal etmesi sonucu kişilerin mağdur olması, kamunun zarara uğraması ya da kişilere haksız menfaat sağlanmasıyla oluşan bir suçtur. Bu yazıda görevi kötüye kullanma suçunun cezasını, icrai ve ihmali hâllerini ve suçun oluşma şartlarını ele alıyoruz.

Görevi Kötüye Kullanma Suçu Nedir?

Türk Ceza Kanunu’nun 257. maddesine göre görevi kötüye kullanma suçu, yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilen özgü bir suçtur. Suç iki farklı biçimde ortaya çıkabilir. Kamu görevlisinin görevinin gereklerine aykırı hareket etmesi icrai görevi kötüye kullanma, görevinin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme göstermesi ise ihmali görevi kötüye kullanma olarak adlandırılır.

Suçun oluşabilmesi için failin kamu görevlisi olması ve fiilin kanunda ayrıca suç olarak tanımlanmamış olması gerekir. Zimmet, rüşvet veya irtikap gibi ayrı düzenlenen suçlar bu madde kapsamı dışındadır.

Görevi Kötüye Kullanma Cezası Ne Kadardır?

DurumCeza (TCK m.257)
Görevin gereklerine aykırı hareket (icrai)Altı aydan iki yıla kadar hapis
Görevin gereklerini yapmakta ihmal veya gecikme (ihmali)Üç aydan bir yıla kadar hapis

Her iki hâlde de suçun oluşması için kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına ya da kişilere haksız bir menfaat sağlanmasına yol açılmış olması aranır. Bu sonuçlardan biri gerçekleşmemişse suç oluşmaz.

Suçun Oluşma Şartları

Görevi kötüye kullanma suçunun oluşabilmesi için üç unsurun bir arada bulunması gerekir:

  • Failin kamu görevlisi olması
  • Görevin gereklerine aykırı davranılması veya görevin ihmal edilmesi
  • Bu davranış sonucunda kişilerin mağdur olması, kamunun zarara uğraması ya da kişilere haksız menfaat sağlanması

Bu unsurlardan herhangi biri eksikse fiil görevi kötüye kullanma suçu kapsamında değerlendirilmez. Özellikle somut bir zarar veya haksız menfaat doğmamışsa disiplin sorumluluğu gündeme gelebilir ancak ceza sorumluluğu doğmayabilir.

İcrai ve İhmali Görevi Kötüye Kullanma Farkı

İcrai görevi kötüye kullanmada kamu görevlisi aktif bir davranışla görevinin gereklerine aykırı hareket eder. İhmali görevi kötüye kullanmada ise görevin gereğini hiç yapmaz, eksik yapar veya geciktirir. İhmali hâl için öngörülen ceza, icrai hâle göre daha düşüktür. İki hâl arasındaki ayrım, somut olayda kamu görevlisinin hareketinin niteliğine göre belirlenir.

Şikayet, Zamanaşımı ve Görevli Mahkeme

Görevi kötüye kullanma suçu şikayete bağlı değildir; savcılık tarafından resen soruşturulur. Kamu görevlileri hakkında soruşturma yapılması çoğu zaman ilgili idareden alınacak soruşturma iznine tabidir. Suça ilişkin yargılama asliye ceza mahkemesinde görülür. Somut olayın özelliklerine göre memur yargılamasına ilişkin özel usul kuralları da uygulanabilir.

Sık Sorulan Sorular

Görevi kötüye kullanma cezası nedir?

Görevin gereklerine aykırı hareket edilmesi hâlinde ceza altı aydan iki yıla kadar hapistir. Görevin ihmal edilmesi veya geciktirilmesi hâlinde ise ceza üç aydan bir yıla kadar hapse iner.

Bu suçu kimler işleyebilir?

Görevi kötüye kullanma özgü bir suçtur ve yalnızca kamu görevlileri tarafından işlenebilir. Kamu görevlisi olmayan kişiler bu suçun faili olamaz.

Her kurallara aykırı işlem görevi kötüye kullanma mıdır?

Hayır. Suçun oluşması için aykırı davranışın kişilerin mağduriyetine, kamunun zararına ya da kişilere haksız menfaat sağlanmasına yol açması gerekir. Bu sonuç doğmamışsa yalnızca disiplin sorumluluğu söz konusu olabilir.

Görevi kötüye kullanma şikayete bağlı mı?

Hayır. Suç resen soruşturulur. Ancak kamu görevlileri hakkında soruşturma yapılması çoğu durumda idareden alınacak soruşturma iznine bağlıdır.

Görevi kötüye kullanma dosyalarında görevin kapsamı, davranışın niteliği ve doğan sonucun ispatı belirleyicidir. Soruşturma izni ve memur yargılaması usulleri süreci doğrudan etkiler. Bu nedenle sürecin bir Bursa ceza avukatı ile takip edilmesi yerinde olur. Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez; her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir.

Özlem Zennup Özkök

Arb. Av. Özlem Zennup Özkök

Arabulucu Avukat Özlem Zennup Özkök, Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olup yaklaşık 16 yıllık mesleki deneyime sahiptir. Türkiye’nin önde gelen hukuk bürolarında edindiği kurumsal deneyimin ardından Bursa’da Özkök Hukuk Bürosu’nu kurmuştur. Başta iş hukuku, boşanma hukuku, iş kazası davaları, icra ve iflas hukuku, gayrimenkul hukuku, ceza hukuku ve tüketici hukuku olmak üzere birçok alanda bireysel ve kurumsal müvekkillere hukuki danışmanlık vermektedir. Uzun yıllar işçilik alacakları ve iş kazaları alanında bilirkişilik yapmış olan Özkök, hukuki süreçlerde şeffaf iletişim, güçlü hazırlık ve her dosyayı sahiplenme anlayışını esas almaktadır.

See author's posts