İstinaf, ilk derece mahkemesi kararının hem maddi olay (vakıa) hem de hukuki yönden yeniden incelendiği ikinci derece kanun yoludur; Bölge Adliye Mahkemeleri tarafından yürütülür ve mahkeme yeni delil toplayıp esasa girerek yeni bir hüküm kurabilir. Temyiz ise istinaf kararının yalnızca hukuki yönden Yargıtay tarafından denetlendiği üst kanun yoludur; Yargıtay yeni delil değerlendirmez, kararı yalnızca hukuka uygunluk açısından inceleyip onar veya bozar. Kural olarak önce istinaf yoluna, ardından şartları varsa temyize başvurulur.
İstinaf Nedir?
İstinaf, ilk derece mahkemesi (asliye, ağır ceza vb.) kararlarına karşı başvurulan ikinci derece kanun yoludur. İnceleme, adli yargıda Bölge Adliye Mahkemeleri, idari yargıda Bölge İdare Mahkemeleri tarafından yapılır. İstinaf mahkemesi dosyayı hem vakıa hem hukuk yönünden inceler; gerektiğinde yeni delil toplayabilir, tanık dinleyebilir ve kararı kaldırarak esasa girip yeni bir hüküm kurabilir. Bu yönüyle istinaf, düzeltici bir kanun yolu olarak işlev görür (ceza için CMK m.272 vd., hukuk için HMK m.341 vd.).
Temyiz Nedir?
Temyiz, istinaf mahkemesince verilen kararların Yargıtay tarafından yalnızca hukuki yönden denetlendiği olağan kanun yoludur. Yargıtay maddi olayı yeniden değerlendirmez, delil toplayamaz veya tanık dinleyemez; kanunun olaya doğru uygulanıp uygulanmadığını inceler ve kararı onar ya da bozar. Bozma hâlinde dosya yeniden karar verilmek üzere ilgili mahkemeye gönderilir (ceza için CMK m.286 vd., hukuk için HMK m.361 vd.).
İstinaf ve Temyiz Karşılaştırması
| Ölçüt | İstinaf | Temyiz |
|---|---|---|
| İnceleyen mahkeme | Bölge Adliye / Bölge İdare Mahkemesi | Yargıtay (idari yargıda Danıştay) |
| İnceleme kapsamı | Hem maddi vakıa hem hukuki denetim | Yalnızca hukuki denetim |
| Delil ve tanık | Yeni delil toplayabilir, tanık dinleyebilir | Delil toplayamaz, tanık dinleyemez |
| Verebileceği karar | Esasa girip yeni hüküm kurabilir | Onama veya bozma |
| Başvuru sırası | İlk derece kararından sonra | İstinaf kararından sonra |
Süreler: Ceza istinafında süre kural olarak 7 gün (CMK m.273), hukuk istinafında gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftadır (HMK m.345). Ceza temyizinde 15 gün (CMK m.291), hukuk temyizinde 2 haftadır (HMK m.361). Ayrıca ceza miktarına veya hukuk davalarında parasal sınıra göre bazı kararlar temyize kapalıdır; parasal sınırlar her yıl güncellenir.
Bir ceza dosyasında istinaf veya temyiz başvurusu için Bursa ceza avukatı ekibimizle iletişime geçebilirsiniz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Süreler ve başvuru şartları dosyanın türüne göre değişebilir.
- İnceleme Konusu
- Temyiz: Temyiz incelemesi, sadece hukuki yönden yapılır. Yani, mahkemenin değerlendirdiği vakıa delilleri ve bu delillerden çıkardığı sonuçlar incelenmez. Yargıtay, sadece kanunların doğru uygulanıp uygulanmadığını kontrol eder.
- İstinaf: İstinaf incelemesi ise hem hukuki yönden hem de vakıa yönünden yapılır. Bu, Bölge Adliye Mahkemesi’nin, ilk derece mahkemesinin değerlendirdiği tüm delilleri incelediği ve bu delillerden tekrar bir kanaate vardığı anlamına gelir.
- İnceleme Yetkisi
- Temyiz: Temyiz incelemesi, Yargıtay tarafından yapılır.
- İstinaf: İstinaf incelemesi ise Bölge Adliye Mahkemesi tarafından yapılır.
- Karar Verme Biçimi
- Temyiz: Yargıtay, incelediği kararın bozulmasına, onanmasına veya düzeltilmesine karar verebilir.
- İstinaf: Bölge Adliye Mahkemesi ise incelediği kararı bozarak dosyayı ilk derece mahkemesine geri gönderebilir, yeni bir karar verebilir veya ilk derece mahkemesinin kararını onayabilir.
- Süre
- Temyiz: Temyiz süresi, kararın tebliğinden itibaren 7 gündür.
- İstinaf: İstinaf süresi ise kararın tebliğinden itibaren 15 gündür.
- Harç
- Temyiz: Temyiz başvurusu için harç ödenmesi gerekir.
- İstinaf: İstinaf başvurusu için harç ödenmesi gerekmez.
Özetle:
| Özellik | Temyiz | İstinaf |
| İnceleme Konusu | Hukuki yön | Hem hukuki yön hem de vakıa yönü |
| İnceleme Yetkisi | Yargıtay | Bölge Adliye Mahkemesi |
| Karar Verme Biçimi | Bozma, onama veya düzeltme | Bozma, yeni karar verme veya onama |
| Süre | 7 gün | 15 gün |
| Harç | Gerekir | Gerekmez |
drive_spreadsheetE-Tablolar’a aktar
Hangi Kanun Yolunun Kullanılacağı
Hangi kanun yolunun kullanılacağı, davanın türüne ve mahkemenin verdiği karara bağlıdır. Ceza davalarında temyiz yolu, hukuk davalarında ise hem temyiz hem de istinaf yolu kullanılabilir.
İstinaf ve temyiz başvurularının süresinde ve usulüne uygun yapılması için Bursa’da ceza avukatı ile ilerlemeniz hak kaybını önler.
İstinaf ile temyiz arasındaki temel fark nedir?
İstinafa gitmeden doğrudan temyize başvurulabilir mi?
İstinaf ve temyiz başvuru süreleri ne kadardır?
Yargıtay temyizde yeni delil inceler mi?
Her mahkeme kararı temyiz edilebilir mi?
