Sorry, this entry is only available in Türkçe. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.
Özet: Ortak velayet, boşanma veya ayrılık sonrasında çocuğun velayetinin anne ve babaya birlikte bırakılmasıdır. Türk Medeni Kanunu’nda açık bir düzenleme bulunmasa da Yargıtay, ortak velayetin Türk kamu düzenine aykırı olmadığını kabul etmiştir. Belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Ebeveynler arasında asgari düzeyde iletişim ve işbirliği bulunması, ortak velayetin uygulanabilirliği açısından önem taşır.
Ortak Velayet Nedir?
Velayet, çocuğun bakımı, eğitimi, temsili ve mallarının yönetimine ilişkin hak ve yükümlülükleri kapsar. Evlilik devam ederken bu yetki anne ve baba tarafından birlikte kullanılır. Boşanma halinde ise kural olarak velayet taraflardan birine verilir. Ortak velayet, bu kuralın yanında, çocuğun velayetinin boşanmadan sonra da her iki ebeveyn tarafından birlikte kullanılması anlamına gelir.
TMK m.336
Evlilik devam ettiği sürece ana ve baba velayeti birlikte kullanırlar.
Türk Hukukunda Ortak Velayetin Dayanağı
Türk Medeni Kanunu, boşanma sonrası ortak velayeti açıkça düzenlememiştir. Buna karşılık Yargıtay, Türkiye’nin taraf olduğu İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne Ek 7 No’lu Protokol’ün 5. maddesine ve Anayasa’nın 90. maddesine dayanarak, ortak velayetin Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmadığını kabul etmiştir. Ek 7 No’lu Protokol’ün 5. maddesi, eşlerin evlilik süresince ve evliliğin sona ermesinde, çocuklarıyla ilişkilerinde hak ve sorumluluklar bakımından eşit olduğunu öngörür. Bu gelişmeyle birlikte, koşulları uygun olan dosyalarda ortak velayete hükmedilmesinin önü açılmıştır.
Ortak Velayet Hangi Şartlarda Verilir?
Ortak velayet her dosyada otomatik olarak uygulanmaz. Mahkeme, somut olayın koşullarını ve her şeyden önce çocuğun üstün yararını değerlendirir. Uygulamada öne çıkan ölçütler şunlardır:
- Çocuğun üstün yararı: Ortak velayet, çocuğun yararına uygun olmalı ve gelişimini olumsuz etkilememelidir.
- Ebeveynler arası iletişim ve işbirliği: Tarafların çocuğa ilişkin kararlarda asgari düzeyde uzlaşabilmesi beklenir.
- Çocuğun yaşam düzeninin korunması: Eğitim, sağlık ve sosyal çevrenin istikrarı gözetilir.
- İdrak çağındaki çocuğun görüşü: Çocuğun görüşü, yararına aykırı olmadığı ölçüde dikkate alınır.
Taraflar arasında yoğun çekişme ve iletişimsizlik bulunması, ortak velayetin çocuğun yararına işlemesini zorlaştırabilir. Bu nedenle mahkeme her dosyayı kendi koşulları içinde değerlendirir.
Ortak Velayet ile Tek (Münhasır) Velayet Arasındaki Fark
| Ortak velayet | Tek velayet |
| Velayet her iki ebeveyn tarafından birlikte kullanılır | Velayet tek bir ebeveynde olur |
| Çocuğa ilişkin önemli kararlar birlikte alınır | Kararlar kural olarak velayet sahibi ebeveyn tarafından alınır |
| Ebeveynler arası işbirliği gerektirir | İşbirliği zorunluluğu daha sınırlıdır |
| İştirak nafakası ve kişisel ilişki ayrıca düzenlenir | Velayeti olmayan ebeveyn için kişisel ilişki ve iştirak nafakası belirlenir |
Ortak Velayette Nafaka ve Kişisel İlişki
Ortak velayete hükmedilmesi, çocuğun bakım giderlerinin paylaşımını ortadan kaldırmaz. Çocuğun fiilen yanında kaldığı süre ve tarafların ekonomik durumu gözetilerek iştirak nafakası ve çocukla kişisel ilişki düzeni ayrıca belirlenebilir. Amaç, çocuğun hem maddi ihtiyaçlarının karşılanması hem de her iki ebeveynle sağlıklı ilişki kurmasıdır.
Ortak Velayette Yargıtay Kararı
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2016/15771, K. 2017/1737, T. 20.02.2017
Karar, ortak velayet düzenlemesinin Türk kamu düzenine açıkça aykırı olup olmadığını ele almıştır. İnsan Hakları Avrupa Sözleşmesi’ne Ek 7 No’lu Protokol’ün 5. maddesi gözetilerek, ortak velayetin Türk kamu düzenine açıkça aykırı olmadığı belirtilmiş ve işin esasının incelenmesi gerektiği sonucuna varılarak yerel mahkeme kararı bozulmuştur.
Bu karar sonrasında, koşulları çocuğun üstün yararına uygun bulunan dosyalarda ortak velayete hükmedilmesi uygulaması gelişmiştir. Yargıtay kararları somut olayın koşullarına göre değerlendirilir ve her dosya için farklı sonuçlar doğurabilir.
İlgili içerik: Boşanma Avukatı (/bursa-bosanma-avukati/) · Nafaka Avukatı (/bursa-nafaka-avukati/) · Velayet Değişikliği Davası (/velayet-degisikligi-davasi-hangi-durumlarda-acilir/)
Sık Sorulan Sorular
Ortak velayet Türk hukukunda mümkün mü?
Evet. Türk Medeni Kanunu açıkça düzenlememiş olsa da Yargıtay, ortak velayetin Türk kamu düzenine aykırı olmadığını kabul etmiştir. Koşulları uygun dosyalarda ortak velayete hükmedilebilir.
Ortak velayette belirleyici ölçüt nedir?
Belirleyici ölçüt çocuğun üstün yararıdır. Ebeveynler arasında asgari iletişim ve işbirliğinin bulunması da önem taşır.
Ebeveynler anlaşamıyorsa ortak velayet verilir mi?
Yoğun çekişme ve iletişimsizlik, ortak velayetin çocuğun yararına işlemesini zorlaştırır. Mahkeme bu durumu somut olarak değerlendirir.
Ortak velayette nafaka öder miyim?
Ortak velayet, çocuğun bakım giderlerinin paylaşımını ortadan kaldırmaz. Tarafların durumu ve çocuğun yanında kaldığı süre gözetilerek iştirak nafakası belirlenebilir.
Ortak velayet çocuğun okul ve sağlık kararlarını nasıl etkiler?
Ortak velayette çocuğa ilişkin önemli kararların birlikte alınması esastır. Bu nedenle eğitim ve sağlık gibi konularda ebeveynlerin uzlaşması beklenir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Velayet davaları çocuğun üstün yararı gözetilerek her dosyada ayrı değerlendirilir. Süreciniz için bir avukata danışmanız önerilir.
Arb. Av. Özlem Zennup Özkök
Bursa Barosu, Sicil No: 4746 · Telefon: 0224 273 09 06 · WhatsApp: 0541 485 92 48
