Ağır Ceza Mahkemeleri Hangi Davalara Bakar?

Sorry, this entry is only available in Türkçe. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Ağır ceza mahkemesi, ceza yargılamasında en ağır suçların görüldüğü ilk derece mahkemesidir. Görev alanı 5235 sayılı Kanun’un 12. maddesinde belirlenir. Vaktiniz kısıtlıysa bilmeniz gerekenler:

• Ceza ölçütü: Ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve cezasının üst sınırı on yılı aşan suçlar ağır ceza mahkemesinin görevine girer.
• İsim ölçütü: Ceza miktarına bakılmaksızın kanunda ismen sayılan bazı suçlar (yağma, irtikâp, resmî belgede sahtecilik, hileli iflas) doğrudan ağır cezada görülür.
• Heyet: Tek hâkimli değildir; bir başkan ve iki üyeden oluşan üç hâkimli heyet karar verir.
• Güncel değişiklik: 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla nitelikli dolandırıcılık suçu ağır cezanın görev alanından çıkarılıp asliye ceza mahkemesine devredilmiştir.
• Görev belirleme: Hangi mahkemenin görevli olduğu belirlenirken ağırlaştırıcı/hafifletici nedenler gözetilmez; suçun kanundaki cezasının üst sınırı esas alınır (5235 m.14).
• Kamu düzeni: Görev kamu düzenindendir; yanlış mahkemede açılan dava için görevsizlik kararı verilir.

Bu rehber; 5235 sayılı Kanun (m.12, 14), 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 7571 sayılı Kanun değişikliği ve güncel uygulama esas alınarak, Bursa’da ceza davalarını yürüten Bursa ağır ceza avukatı ekibimizin deneyimiyle hazırlanmıştır.

Ağır Ceza Mahkemeleri

Yasal Dayanak: 5235 Sayılı Kanun Madde 12

Ağır ceza mahkemesinin görev alanı, 6/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge Adliye Mahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun’un 12. maddesinde düzenlenmiştir. Buna göre, kanunların ayrıca görevli kıldığı hâller saklı kalmak üzere, ağırlaştırılmış müebbet hapis, müebbet hapis ve on yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarla; ayrıca maddede ismen sayılan belirli suçlarla ilgili dava ve işlere ağır ceza mahkemesi bakar.

Asliye ceza mahkemesi ise, ağır ceza ve sulh ceza dışında kalan tüm suçlara bakan genel görevli mahkemedir. Yani bir suç açıkça ağır cezanın görevine girmiyorsa, kural olarak asliye ceza mahkemesinde görülür.

Görev Nasıl Belirlenir? İki Temel Ölçüt

Bir davanın ağır ceza mahkemesinde görülüp görülmeyeceği iki ölçüte göre belirlenir.

1. Ceza Miktarı Ölçütü

Aşağıdaki cezaları gerektiren suçlar ağır ceza mahkemesinin görevindedir:

• Ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası,
• Müebbet hapis cezası,
• Üst sınırı on yılı aşan süreli hapis cezası gerektiren suçlar.

2. İsim (Suç Vasfı) Ölçütü

Ceza miktarından bağımsız olarak, kanunda ismen sayılan bazı suçlar doğrudan ağır cezada görülür. Bu kapsamda öne çıkanlar: yağma (TCK m.148), irtikâp (TCK m.250/1-2), resmî belgede sahtecilik suçunun kamu görevlisi tarafından işlenen nitelikli hâli (TCK m.204/2) ve hileli iflas (TCK m.161).

Önemli kural – üst sınır esası: 5235 sayılı Kanun m.14 uyarınca mahkemelerin görevi belirlenirken, somut olaydaki ağırlaştırıcı ya da hafifletici nedenler (teşebbüs, iştirak, haksız tahrik, indirimler vb.) dikkate alınmaz; yalnızca suçun kanunda öngörülen cezasının üst sınırı esas alınır. Bu nedenle “alt sınır 10 yıl” şeklindeki yaygın ifade teknik olarak hatalıdır; belirleyici olan üst sınırdır.

2025 Güncel Değişiklik: Nitelikli Dolandırıcılık Artık Asliye Cezada

Bu, pek çok güncel olmayan kaynağın hâlâ yanlış yazdığı kritik bir konudur. 25 Aralık 2025 tarihli ve 33118 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanun ile 5235 sayılı Kanun m.12’deki “nitelikli dolandırıcılık (m.158)” ibaresi madde metninden çıkarılmıştır.

Sonuç olarak, uzun yıllar ağır ceza mahkemesinde görülen nitelikli dolandırıcılık (TCK m.158) suçu, 25 Aralık 2025’ten itibaren asliye ceza mahkemesinin görev alanına girmektedir.

Geçiş bakımından 5235 sayılı Kanun’a eklenen geçici madde uyarınca, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihte ağır ceza mahkemelerinde görülmekte olan (ya da istinaf/temyiz aşamasındaki) dosyalar için görevsizlik kararı verilmez; bu dosyalar ağır ceza mahkemesinde sonuçlandırılır (görevin devamlılığı ilkesi). Yalnızca bu tarihten sonra açılan nitelikli dolandırıcılık dosyaları asliye cezada görülür.

Ağır Ceza Mahkemesinin Baktığı Başlıca Suçlar

Aşağıdaki tablo, uygulamada en sık karşılaşılan ağır ceza suçlarını gösterir. Liste örnek niteliğindedir; her dosyada görevli mahkeme, suçun kanundaki ceza üst sınırına göre ayrıca değerlendirilir.

Buna karşılık nitelikli dolandırıcılık (m.158), 25 Aralık 2025’ten itibaren bu listede yer almaz; artık asliye cezada görülür.

Özel Görevli Ağır Ceza Mahkemeleri

Bazı suçlar, niteliği gereği belirli (özel görevli) ağır ceza mahkemelerinde görülür. Bunların başında devletin güvenliğine, anayasal düzene ve milli savunmaya karşı suçlar (TCK m.302 vd.) ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu kapsamına giren suçlar gelir. Bu davalar, genel ağır ceza mahkemelerinden ayrı olarak görevlendirilmiş ağır ceza mahkemeleri tarafından yürütülür.

Çocuk Ağır Ceza Mahkemesi

Ağır ceza mahkemesinin görevine giren bir suçu işlediği iddia edilen fail, fiili işlediği tarihte 18 yaşından küçükse, yargılama genel ağır ceza mahkemesinde değil, çocuk ağır ceza mahkemesinde yapılır. Bu mahkemeler, çocuğun yüksek yararı ve özel yargılama usulleri gözetilerek faaliyet gösterir.

Ağır Ceza Mahkemesinin Yapısı ve Yargılama Özellikleri

Ağır ceza mahkemesi, asliye ve sulh ceza mahkemelerinden farklı olarak heyet hâlinde çalışır: bir başkan ve iki üye olmak üzere üç hâkimden oluşur. Duruşmalarda Cumhuriyet savcısı da bulunur.

Ağır ceza mahkemesinin görev alanına giren suçlarda müdafi (avukat) bulundurulması çoğu hâlde zorunludur. Ceza Muhakemesi Kanunu uyarınca alt sınırı beş yıldan fazla hapis cezasını gerektiren suçlarda sanığın bir müdafi yoksa, talebi aranmaksızın baro tarafından müdafi görevlendirilir. Uygulamada ağır ceza yargılamalarında sanık fiilen her zaman bir müdafi tarafından temsil edilir.

Ağır Ceza, Asliye Ceza ve Sulh Ceza Farkı

Ceza yargısındaki üç temel yapıyı karıştırmamak gerekir.

Sık yapılan bir yanılgı, sulh ceza hâkimliğinin “hafif suçlara bakan bir ceza mahkemesi” olduğudur. Oysa sulh ceza hâkimliği dava görmez; yalnızca soruşturma aşamasındaki koruma tedbiri kararlarını verir. Tutuklama kararına itiraz sürecini ayrı bir yazıda ele aldık; “tutukluluğa itiraz nasıl yapılır” başlıklı içeriğimiz bu konuda yol gösterir.

Ağır Ceza Yargılaması Nasıl İşler?

Ağır ceza süreci genel hatlarıyla şu aşamalardan geçer:

1. Soruşturma evresi. Cumhuriyet savcısı delilleri toplar; bu aşamada tutuklama, arama gibi koruma tedbiri kararlarını sulh ceza hâkimliği verir. Savcı yeterli şüpheye ulaşırsa iddianame düzenler.
2. İddianamenin kabulü. Ağır ceza mahkemesi iddianameyi değerlendirir; kabul ederse kovuşturma başlar.
3. Kovuşturma (duruşmalar). Heyet huzurunda iddia, savunma ve deliller tartışılır; tanıklar ve bilirkişiler dinlenir.
4. Hüküm. Yargılama sonunda mahkûmiyet, beraat, ceza verilmesine yer olmadığı veya düşme gibi kararlardan biri verilir.
5. Kanun yolları. Karara karşı önce istinaf (Bölge Adliye Mahkemesi), ardından koşulları varsa temyiz (Yargıtay) yoluna başvurulabilir.

Görev Kamu Düzenindendir

Mahkemelerin görevi kamu düzenine ilişkindir ve yargılamanın her aşamasında re’sen (kendiliğinden) dikkate alınır. Görevli olmayan bir mahkemede açılan dava esastan görülemez; mahkeme görevsizlik kararı vererek dosyayı görevli mahkemeye gönderir. Bu nedenle, isnat edilen suçun doğru nitelendirilmesi ve görevli mahkemenin baştan doğru belirlenmesi, sürecin gecikmeden ilerlemesi açısından önemlidir.

Bursa’da Ağır Ceza Davaları

Bursa’da ağır ceza davaları, iş yoğunluğuna göre numaralandırılmış Bursa Ağır Ceza Mahkemeleri (1., 2., 3. Ağır Ceza ve devamı) tarafından yürütülür. Ağır ceza dosyalarında yapılan küçük bir usul hatası dahi yıllar süren mağduriyetlere yol açabildiğinden, savunmanın soruşturma aşamasından itibaren uzman bir avukatla yürütülmesi büyük önem taşır.

Özkök Hukuk olarak Bursa’da; soruşturma aşamasında ifade ve sorgu süreçlerinden, ağır ceza mahkemesindeki yargılamaya, istinaf ve temyiz başvurularına kadar tüm aşamalarda hem sanık hem mağdur (katılan) tarafında müvekkillerimize destek veriyoruz. Sürecin tarafınıza özel yürütülmesi için Bursa ağır ceza avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Ağır Ceza Mahkemeleri Hakkında

Sıkça Sorulan Sorular

Ağır ceza mahkemesi hangi suçlara bakar? Ağırlaştırılmış müebbet, müebbet ve cezasının üst sınırı on yılı aşan suçlar ile kanunda ismen sayılan yağma, irtikâp, resmî belgede sahtecilik (kamu görevlisince) ve hileli iflas gibi suçlara bakar.

Görevli mahkeme belirlenirken neye bakılır? Suçun kanundaki cezasının üst sınırına bakılır; ağırlaştırıcı ve hafifletici nedenler hesaba katılmaz (5235 m.14).

Nitelikli dolandırıcılık hangi mahkemede görülür? 25 Aralık 2025’te yürürlüğe giren 7571 sayılı Kanunla nitelikli dolandırıcılık ağır cezanın görevinden çıkarılmış olup artık asliye ceza mahkemesinde görülür. Bu tarihte ağır cezada derdest olan dosyalar ise orada sonuçlandırılır.

Ağır ceza ile asliye ceza mahkemesi arasındaki fark nedir? Ağır ceza üç hâkimli heyetle en ağır suçlara bakar; asliye ceza ise tek hâkimle, ağır ceza ve sulh cezanın görevine girmeyen tüm suçlara bakan genel görevli mahkemedir.

Sulh ceza hâkimliği dava görür mü? Hayır. Sulh ceza hâkimliği yargılama yapmaz; soruşturma evresinde tutuklama, arama, el koyma gibi koruma tedbiri kararlarını verir.

Ağır ceza davasında avukat zorunlu mu? Ağır cezanın görevine giren suçların büyük kısmında müdafi bulundurulması zorunludur; sanığın avukatı yoksa baro tarafından müdafi görevlendirilir.

Ağır ceza mahkemesi kararına itiraz edilebilir mi? Ağır ceza mahkemesinin hükmüne karşı önce istinaf (Bölge Adliye Mahkemesi), koşulları varsa temyiz (Yargıtay) yoluna başvurulabilir.

Fail çocuksa hangi mahkeme yargılar? Suç ağır cezanın görevine giriyor ve fail 18 yaşından küçükse, yargılama çocuk ağır ceza mahkemesinde yapılır.

Yazar ve Güncellik Notu

Bu rehber; 5235 sayılı Kanun m.12 ve 14, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, 25/12/2025 tarihli 7571 sayılı Kanun değişikliği ve güncel uygulama esas alınarak Bursa Özkök Hukuk tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Son güncelleme: 2026.