Boşanma Davasında Çocuğa Takılan Altınlar Kime Ait Sayılır?

Mal Rejimi, Ziynet Alacağı, Karşılıksız Kazanım ve Örf-Adet Açısından Tüm Boyutlarıyla

Boşanma davası sürecinde en sık yaşanan uyuşmazlıklardan biri, ziynet eşyalarının kime ait olduğudur. Düğünde takılan takılar kadar, çocuğun doğumu, mevlidi veya sünneti gibi özel günlerde takılan altınların hukuki akıbeti de eşler arasında tartışma konusu olmaktadır.

Peki çocuğa takılan altınlar kime aittir? Bu altınlar paylaşılır mı? Anne bunları talep edebilir mi? Baba bunların iadesini isteyebilir mi?

Cevaplar; Türk Medeni Kanunu, mal rejimi hükümleri, Yargıtay içtihatları, örf ve adet kuralları ve ziynet alacağı uygulamaları çerçevesinde şekillenmektedir.

Ziynet Alacağı Nedir? Boşanma Davasında Nasıl Karşımıza Çıkar?

Boşanma davalarında açılan ziynet alacağı davaları, genellikle kadının düğünde kendisine takılan altınların iadesini talep etmesiyle gündeme gelir. Ziynet eşyaları, kişisel mal kapsamında değerlendirildiğinden, eşin diğer eşe ait olan bu eşyaları iade etmesi gerekmektedir.

Ancak boşanma sürecinde sadece eşlere takılan takılar değil, çocuğa özel günlerde takılan altınlar da tartışma konusu haline gelmektedir. Uygulamada, bu altınların hangi tarafa ait olduğunun belirlenmesi için farklı kriterler göz önünde bulundurulmaktadır.

Mal Rejimi Açısından: Kişisel Mal mı, Edinilmiş Mal mı?

Türk Medeni Kanunu’na göre evlilik birliği içinde edinilen mallar, aksi ispat edilmedikçe edinilmiş mal sayılır ve boşanma sırasında paylaşılır. Ancak bazı mal türleri, kişisel mal olarak kabul edilir ve paylaşım dışında bırakılır. Bunlardan biri de:

“Karşılıksız kazanımlardır.” (Bağışlar, miras yoluyla kazanımlar, hediye edilen mallar)

Bu bağlamda:

– Düğünde kadına takılan altınlar, kadına yapılan karşılıksız kazanım olarak kabul edilir ve onun kişisel malıdır.

– Doğumda ya da sünnette çocuğa takılan altınlar ise, çocuğa yapılan karşılıksız bağış olarak değerlendirilir.

Dolayısıyla, bu tür takılar eşlerin ortak malı sayılmamakta; mal rejiminin paylaşımı kapsamında yer almamaktadır.

Geçmişten Günümüze: Uygulama Nasıl Değişti?

Geçmiş yıllarda, çocuğa takılan altınlar konusunda mahkemeler daha farklı bir yaklaşım sergilemekteydi.

Uygulamada uzun süre şu varsayım geçerliydi:

“Çocuğun doğumu ya da sünneti nedeniyle takılan altınlar aileye yapılmış bir katkıdır. Bu nedenle anne ile baba bu altınlar üzerinde ortak hakka sahiptir.”

Bu yaklaşıma göre, altınların kim tarafından tutulduğuna ve nasıl kullanıldığına göre eşler arasında paylı mülkiyet uygulanmaktaydı.

Yeni Dönem: Bireysel Mal Varlığı Anlayışı

Ancak özellikle son 15-20 yılda, Yargıtay içtihatlarında önemli bir değişim yaşandı.

Bugün için mahkemeler şu esaslar çerçevesinde karar vermektedir:

– Altın kime takıldıysa, o kişiye bağışlanmış sayılmaktadır.

– Çocuğun yakasına takılan altınlar, çocuğun kişisel malı olarak kabul edilmektedir.

– Eşlerden biri, bu altınları kendi adına talep edememektedir.

– Ancak çocuğun velayetini alan taraf, çocuğun temsilcisi sıfatıyla bu altınları talep edebilmektedir.

Bu yaklaşım, hem kanun hükümlerine hem de “çocuğun üstün yararı” ilkesine uygun görülmektedir.

Örf ve Adet Kurallarının Rolü

Türk hukukunda, örf ve adet birçok konuda hukuki boşluğu dolduran veya yorumlama aracı olarak kullanılan bir kaynak niteliğindedir.

Ziynet eşyası ve hediye bağışları konusunda da örf-adet hayati öneme sahiptir.

Örneğin:

– Bazı bölgelerde doğum yapan anneye altın takılması gelenektir.

– Bazı bölgelerde altınlar doğrudan bebeğe takılır.

– Bazı aileler ise altını açıkça “çocuk için” verdiklerini belirtir.

Mahkemeler, kime takıldığı net olmayan altınlar konusunda tanık beyanları ve örf-adetlere göre değerlendirme yapmaktadır.

Sıkça Sorulan Sorular

Çocuğa takılan altınları anne veya baba boşanma davasında isteyebilir mi?
Hayır. Uygulamada bu altınlar çocuğa bağışlanmış kabul edilmektedir. Talep ancak velayet sahibi ebeveyn tarafından, çocuk adına yapılabilmektedir.

Doğumda takılan altınlar kişisel mal mıdır?
Altının anneye takıldığı açıkça belli ise, bu altınlar annenin kişisel malı sayılmaktadır. Ancak çocuğa takıldığı anlaşılıyorsa, ortak mal sayılmamaktadır.

Protokolde altınlar hakkında hüküm yoksa ne olur?
Protokolde bu konuda açıklık yoksa, taraflar mahkemeye başvurarak ispat yükü altında iddialarını sunmak zorundadır.

Boşanma Davasında Bu Altınlar İçin Ne Yapılmalı?

Boşanma protokolü hazırlanırken, doğum, sünnet gibi özel günlerde takılan altınlarla ilgili net düzenlemeler yapılmalıdır.

Aksi halde:

– Bu altınlar üzerinde hak iddiası belirsizleşmekte,

– Dava süreçleri uzamakta,

– Hak kaybı yaşanabilmektedir.

Öneri:

– Altınlar kime takıldıysa protokolde belirtilmelidir.

– Velayet sahibi ebeveyn, çocuğa ait altınların nerede olduğunu biliyorsa bunları korumakla yükümlüdür.

– Eğer altınlar diğer ebeveynde kalmışsa, çocuk adına dava açılması gerekebilmektedir.

Sonuç: Kime Takıldıysa Onundur

Bugünkü yargı uygulamasında genel ilke nettir:

– Altınlar kime takıldıysa, o kişiye ait sayılmaktadır.

– Çocuğa takılan altınlar, çocuğun kişisel malı olarak kabul edilmektedir.

– Eşlerden biri bu altınları kendi adına talep edememektedir.

– Altınlar yalnızca çocuğun temsilcisi sıfatıyla, velayet sahibi ebeveyn tarafından istenebilmektedir.

Altını Çizelim:

– Ziynet alacağı sadece eşlerden birinin kişisel malı için gündeme gelir.

– Çocuğa yapılan bağışlar bu kapsama girmez.

– Mal rejimi hükümleri çocuğa ait mallar için geçerli değildir.

– Örf ve adet, kararların şekillenmesinde önemli rol oynamaktadır

Özlem Zennup Özkök

Arb. Av. Özlem Zennup Özkök, 2010 yılında Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. Bursa Barosu’na kayıtlı avukat ve arabulucudur. Türkiye’nin önde gelen hukuk bürolarında edindiği şirketler hukuku ve birleşme-devralma deneyiminin ardından Bursa’da Özkök Hukuk Bürosu’nu kurmuştur. Aile hukuku, şirketler hukuku ve gayrimenkul uyuşmazlıkları alanlarında çalışmaktadır.

See author's posts