Yoksulluk Nafakası Ne Kadar, Ne Zaman Ödenir?

Sorry, this entry is only available in Türkçe. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Yoksulluk nafakası, boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan eşin, kusuru diğerinden daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer eşten mali gücü oranında ve kural olarak süresiz talep edebileceği nafakadır (TMK m.175). Sorunuzun iki ayağına kısa yanıt:

• Ne kadar? Sabit bir formül yoktur. Hâkim, ödeyecek eşin mali gücü ile alacaklı eşin ihtiyacını dengeleyerek takdir eder; miktar her yıl genellikle TÜFE oranında artırılır.
• Ne zaman ödenir? Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren, kural olarak aylık (irat) biçiminde ödenmeye başlar. Dava devam ederken ödenen nafaka ise ayrı bir kalemdir (tedbir nafakası).
• Ne kadar sürer? Süre sınırı yoktur (süresiz); ancak kanunda sayılan sona erme hâlleri gerçekleşirse biter.
• Talep şarttır: Talep edilmedikçe hâkim kendiliğinden hükmetmez.
• Kadın-erkek eşittir: Şartları taşıyan erkek eş de yoksulluk nafakası alabilir.

Bu rehber; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu (m.175, 176, 178) ve Yargıtay’ın yerleşik içtihadı esas alınarak, Bursa’da aile hukuku davalarını yürüten Bursa nafaka avukatı ekibimizin uygulama deneyimiyle hazırlanmıştır.

Önce Karıştırmayalım: Üç Nafaka Türü

Yoksulluk nafakasını doğru anlamak için diğer nafaka türlerinden ayırmak gerekir. Uygulamadaki kafa karışıklığının büyük kısmı bu ayrımın yapılmamasından doğar.

Bu yazının konusu yoksulluk nafakasıdır. Çocuk için ödenen iştirak nafakasının nasıl hesaplandığını çocuğun nafakası rehberimizde ayrıntılı ele aldık.

Yoksulluk Nafakası Ne Kadar?

Yasal Dayanak: Türk Medeni Kanunu Madde 175

Yoksulluk nafakasının dayanağı TMK m.175’tir:

“Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla geçimi için diğer taraftan malî gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir. Nafaka yükümlüsünün kusuru aranmaz.”

Bu hüküm üç temel sonuç doğurur: nafaka talep eden eşin kusuru daha ağır olmamalıdır; ödeyecek eşin ayrıca kusurlu olması gerekmez; ve nafaka kural olarak bir süreye bağlı değildir.

Yoksulluk Nafakasının Şartları

Nafakanın bağlanabilmesi için aşağıdaki şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

1. Talep bulunmalıdır. Hâkim yoksulluk nafakasına kendiliğinden hükmetmez; talep edilmesi şarttır. Bu nedenle talebin dava dilekçesinde veya anlaşmalı boşanma protokolünde açıkça yer alması gerekir.
2. Talep eden eşin kusuru daha ağır olmamalıdır. Kusursuz veya eşit kusurlu eş nafaka isteyebilir; daha ağır kusurlu eş isteyemez. Ödeyecek eşin kusurlu olması ise aranmaz.
3. Boşanma yüzünden yoksulluğa düşülecek olmalıdır. Burada kastedilen mutlak sefalet değildir; boşanmadan sonra sürekli ve düzenli bir gelirden yoksun kalarak yaşam standardında kayda değer düşüş yaşanmasıdır.
4. Ödeyecek eşin mali gücü bulunmalıdır. Nafaka, ödeyecek eşin gücüyle orantılı belirlenir.

Önemli ayrıntı: Yargıtay’ın yerleşik görüşüne göre asgari ücret düzeyinde bir gelire sahip olmak, tek başına yoksulluğu ortadan kaldırmaz. Yani çalışıyor olmak her zaman nafaka hakkını sona erdirmez; somut yaşam koşulları bütün olarak değerlendirilir.

Yoksulluk Nafakası Ne Kadar Ödenir? (Miktarın Belirlenmesi)

En çok merak edilen soru budur ve net cevabı şudur: sabit bir oran veya formül yoktur. Miktar, hâkimin takdiriyle, somut dosyanın koşullarına göre belirlenir. Hâkimin dikkate aldığı başlıca ölçütler:

• Ödeyecek eşin geliri, malvarlığı ve mali gücü.
• Alacaklı eşin geliri, ihtiyaçları ve yaşam giderleri.
• Tarafların evlilik süresince sürdürdükleri yaşam standardı.
• Tarafların yaşı, sağlık durumu ve çalışma kapasitesi.
• Hakkaniyet ilkesi.

Nafaka, ödeyecek eşi yoksulluğa düşürecek kadar yüksek olamaz; amaç, alacaklı eşin asgari geçimini güvence altına almaktır. Belirlenen miktar genellikle her yıl, kararda öngörülen orana (çoğunlukla TÜFE) göre kendiliğinden artar; böylece enflasyon karşısında değer kaybı önlenir.

Koşulların sonradan esaslı biçimde değişmesi halinde (gelirde ciddi artış/azalış, sağlık durumu vb.) nafakanın artırılması veya azaltılması TMK m.176/4 uyarınca ayrı bir dava ile istenebilir.

Yoksulluk Nafakası Ödemesi

Yoksulluk Nafakası Ne Zaman Ödenir? (Başlangıç, Süre, Sona Erme)

Ödemenin başlangıcı

Yoksulluk nafakası, boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren doğar ve ödenmeye başlar. Dava sürerken alacaklı eşin geçimi, ayrı bir kalem olan tedbir nafakasıyla karşılanır; boşanma kesinleşince tedbir nafakası sona erer, yerini yoksulluk nafakası alır.

Ödeme şekli

Nafaka kural olarak aylık (irat) biçiminde ödenir. Hâkim, durumun gereğine göre toptan (def’aten) ödenmesine de karar verebilir (TMK m.176). Uygulamada en yaygın yol, her ay düzenli ödenen nakit nafakadır.

Süre

TMK m.175’teki “süresiz” ifadesi nedeniyle yoksulluk nafakasının önceden belirlenmiş bir bitiş tarihi yoktur. Ancak bu, “ömür boyu ve her hâlde ödenir” anlamına gelmez; aşağıdaki sona erme hâllerinden biri gerçekleşirse nafaka biter. 2026 itibarıyla yoksulluk nafakası kural olarak süresizdir; bu konudaki reform tartışmaları sürmekle birlikte yasal düzenleme değişmemiştir.

Sona erme hâlleri

Yoksulluk nafakası iki şekilde sona erer:

Kendiliğinden (ayrıca dava gerekmeden):

• Nafaka alacaklısının yeniden evlenmesi.
• Taraflardan birinin ölümü.

Mahkeme kararıyla (dava açılması gerekir):

• Alacaklının resmen evlenmeden, fiilen evliymiş gibi başka biriyle birlikte yaşaması.
• Alacaklının yoksulluğunun ortadan kalkması.
• Alacaklının haysiyetsiz hayat sürmesi.

Ne Zaman Talep Edilmelidir? (Zamanaşımı)

Yoksulluk nafakası iki yoldan istenebilir: ya boşanma davasıyla birlikte talep edilir ya da boşanmadan sonra ayrı bir dava ile. Boşanma sırasında talep edilmediyse, boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı dava açılarak istenebilir (TMK m.178). Bu bir yıllık süre kaçırılırsa yoksulluk nafakası talep hakkı düşer. Bu nedenle nafaka talebinin doğru zamanda ve doğru biçimde ileri sürülmesi kritik önemdedir.

Anlaşmalı Boşanmada Yoksulluk Nafakası

Anlaşmalı boşanmada taraflar, yoksulluk nafakasının ödenip ödenmeyeceğini, ödenecekse miktarını ve artış oranını protokolde serbestçe belirler. İki noktaya özellikle dikkat edilmelidir:

• Feragat kalıcıdır: Protokolde “yoksulluk nafakası talep edilmemektedir, feragat edilmiştir” denmişse, sonradan yoksulluk nafakası istenemez. Bu nedenle feragat kararı bilinçli verilmelidir.
• Açık beyan şarttır: Talep yoksa dahi protokolde bu konunun açıkça (talep/feragat olarak) düzenlenmesi, hâkimin protokolü onaylaması ve ileride doğacak belirsizliğin önlenmesi açısından gereklidir.

Yoksulluk nafakası çoğu zaman tazminat ve mal paylaşımı kalemleriyle birlikte değerlendirilir; protokolün tüm mali sonuçları kapsayacak biçimde, eksiksiz ve kalem kalem hazırlanması hak kaybını önler.

Nafaka Ödenmezse Ne Yapılır?

Mahkemece hükmedilen yoksulluk nafakası ödenmezse alacaklı eş, icra dairesine başvurarak nafaka alacağı için takip başlatabilir. Birikmiş ve ödenmeyen nafaka için icra takibi yürütülür. Ayrıca İcra ve İflas Kanunu uyarınca, ödenmeyen nafaka borcu nedeniyle borçlu hakkında şikâyet üzerine 3 aya kadar tazyik hapsi kararı verilebilir; borç ödendiğinde borçlu tahliye edilir. Tazyik hapsi, nafaka kararlarına uyulmasını sağlayan güçlü bir yaptırımdır.

Yoksulluk Nafakası Hakkında

Kadın-Erkek Eşitliği

Yoksulluk nafakası cinsiyete bağlı bir hak değildir. Şartları taşıması, yani boşanmada daha ağır kusurlu olmaması ve boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olması koşuluyla, erkek eş de kadın eşten yoksulluk nafakası talep edebilir. Belirleyici olan cinsiyet değil, tarafların kusur durumu ile ekonomik koşullarıdır.

En Sık Yapılan 6 Hata

1. Talep etmeyi unutmak. Hâkim kendiliğinden hükmetmez; talep edilmezse nafaka bağlanmaz.
2. 1 yıllık süreyi kaçırmak. Boşanmada istenmediyse, kesinleşmeden itibaren 1 yıl içinde ayrı dava açılmalıdır.
3. Tedbir ve yoksulluk nafakasını karıştırmak. Tedbir nafakası dava süresince, yoksulluk nafakası boşanma sonrası ödenir.
4. Protokolde düşünmeden feragat etmek. Anlaşmalı boşanmada feragat sonradan geri alınamaz.
5. “Çalışan eş nafaka alamaz” sanmak. Asgari ücret düzeyinde gelir, tek başına yoksulluğu ortadan kaldırmaz.
6. Sona erme hâlini ispatsız beklemek. Nafakanın kaldırılması için (yeniden evlenme dışında) çoğu hâlde dava açıp durumu ispatlamak gerekir; nafaka kendiliğinden kesilmez.

Bursa’da Yoksulluk Nafakası Davaları

Bursa Aile Mahkemeleri, nafaka taleplerini tarafların gelir-gider durumu, kusur oranı ve güncel yaşam koşulları çerçevesinde titizlikle değerlendirir; nafaka otomatik bağlanan ya da kendiliğinden değişen bir hak değildir. Bu nedenle talebin doğru gerekçelendirilmesi, gelir ve gider belgelerinin eksiksiz sunulması ve dava stratejisinin baştan doğru kurulması sonucu belirler.

Özkök Hukuk olarak Bursa’da yoksulluk nafakası taleplerinin hazırlanması, karşı tarafın taleplerine itiraz edilmesi, nafakanın artırılması/azaltılması veya kaldırılması davaları ile nafaka alacağının icra yoluyla tahsili konularında müvekkillerimize destek veriyoruz. Sürecin tarafınıza özel değerlendirilmesi için Bursa nafaka avukatı sayfamızdan, boşanma sürecinin tamamı için ise Bursa boşanma avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Yoksulluk nafakası ne kadar ödenir? Sabit bir oran yoktur. Hâkim, ödeyecek eşin mali gücü ile alacaklı eşin ihtiyacını dengeleyerek takdir eder. Belirlenen miktar genellikle her yıl TÜFE oranında artar.

Yoksulluk nafakası ne zaman ödenmeye başlar? Boşanma kararının kesinleşmesinden itibaren, kural olarak aylık biçimde ödenir. Dava sürerken ödenen nafaka ise tedbir nafakasıdır ve ayrı bir kalemdir.

Yoksulluk nafakası gerçekten ömür boyu mu ödenir? Süre sınırı yoktur (süresiz), ancak ömür boyu garantisi de yoktur. Yeniden evlenme, ölüm, yoksulluğun kalkması, fiilen evli gibi yaşama veya haysiyetsiz hayat sürme hâllerinde nafaka sona erer.

Çalışan eş yoksulluk nafakası alabilir mi? Alabilir. Yargıtay uygulamasına göre asgari ücret düzeyinde gelir tek başına yoksulluğu ortadan kaldırmaz; somut yaşam koşulları bütün olarak değerlendirilir.

Erkek eş de yoksulluk nafakası alabilir mi? Evet. Şartları (daha ağır kusurlu olmamak ve yoksulluğa düşecek olmak) taşıması halinde erkek eş de nafaka talep edebilir.

Boşanırken nafaka istemedim, sonra isteyebilir miyim? Boşanma hükmünün kesinleşmesinden itibaren 1 yıl içinde ayrı dava açarak isteyebilirsiniz. Bu süre geçerse yoksulluk nafakası talep hakkı düşer.

Nafaka miktarı sonradan değişebilir mi? Evet. Koşulların esaslı biçimde değişmesi halinde nafakanın artırılması, azaltılması veya kaldırılması ayrı bir dava ile istenebilir.

Eski eşim nafakayı ödemiyor, ne yapabilirim? İcra dairesi aracılığıyla takip başlatabilirsiniz. Ödenmeyen nafaka için şikâyet üzerine borçlu hakkında 3 aya kadar tazyik hapsi kararı verilebilir; borç ödendiğinde tahliye edilir.

Yazar ve Güncellik Notu

Bu rehber; 4721 sayılı TMK m.175, 176 ve 178 ile Yargıtay’ın yerleşik içtihadı esas alınarak Bursa Özkök Hukuk tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Son güncelleme: 2026.