Özet: Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), sanık hakkında kurulan mahkûmiyet hükmünün belirli şartların gerçekleşmesi hâlinde açıklanmamasıdır. Sanık beş yıllık denetim süresi içinde yeni bir kasıtlı suç işlemez ve yükümlülüklerine uyarsa hüküm hiç kurulmamış sayılır ve dava düşer. HAGB kurumu son yıllarda Anayasa Mahkemesi kararları ve kanun değişiklikleriyle önemli ölçüde yeniden şekillenmiştir.
HAGB Nedir?
HAGB, kurulan hükmün sanık bakımından hukuki bir sonuç doğurmamasını sağlayan bir ceza muhakemesi kurumudur. Mahkeme cezayı belirler, ancak hükmü açıklamaz ve sanığı bir denetim süresine tabi tutar. Bu süre sorunsuz geçerse mahkûmiyet hiç gerçekleşmemiş gibi sonuç doğurur.
Ceza Muhakemesi Kanunu m.231/5
Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza, iki yıl veya daha az süreli hapis veya adli para cezası ise mahkemece hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verilebilir. Hükmün açıklanmasının geri bırakılması, kurulan hükmün sanık hakkında bir hukuki sonuç doğurmamasını ifade eder.
HAGB’nin Şartları
HAGB kararı verilebilmesi için hem cezaya hem de sanığın durumuna ilişkin şartların birlikte gerçekleşmesi gerekir.
- Ceza sınırı: Hükmolunan cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması gerekir. Buradaki ölçüt, kanundaki ceza değil mahkemenin somut olayda hükmettiği cezadır.
- Önceki mahkûmiyet: Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması gerekir.
- Mahkemenin kanaati: Mahkemenin, sanığın kişilik özellikleri ile duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak yeniden suç işlemeyeceği yönünde kanaate ulaşması gerekir.
- Zararın giderilmesi: Suçun işlenmesiyle mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmesi gerekir.
Denetim Süresi ve Yükümlülükler
HAGB kararıyla sanık bir denetim süresine tabi tutulur. Kasıtlı suçlarda bu süre beş yıldır. Suça sürüklenen çocuklar bakımından süre üç yıl olarak uygulanır. Denetim süresi içinde dava zamanaşımı durur. Mahkeme, sanığın bu süre içinde bir denetimli serbestlik tedbirine uymasına da karar verebilir.
HAGB Kararının Sonuçları
| Durum | Sonuç |
| Denetim süresi sorunsuz geçerse | Yeni kasıtlı suç işlenmez ve yükümlülüklere uyulursa hüküm hiç kurulmamış sayılır ve dava düşer |
| Denetim süresinde kasıtlı suç işlenirse | Mahkeme geri bırakılan hükmü açıklar |
| Yükümlülükler ihlal edilirse | Mahkeme hükmü açıklayabilir veya yeni bir değerlendirme yapabilir |
HAGB Kararına İtiraz
HAGB kararına karşı, kararın tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz yoluna başvurulabilir. İtiraz üzerine yapılan inceleme, kural olarak kararın yasal şartlarının bulunup bulunmadığıyla sınırlıdır. Bu nedenle itiraz dilekçesinin doğru gerekçelerle hazırlanması önem taşır.
HAGB’nin Uygulanmayacağı Hâller
Bazı suçlar bakımından HAGB uygulanamaz. Güncel düzenlemeye göre işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB kararı verilemez. Ayrıca taksirle işlenen suçlar HAGB kapsamında farklı değerlendirilir ve yalnızca kasıtlı suçlar denetim süresi sonunda hükmün açıklanmasına yol açar.
HAGB ve Adli Sicil
HAGB kararları, Adli Sicil Kanunu kapsamındaki genel adli sicil kaydına işlenmez. Bu kararlar yalnızca bu bilgilere özgü tutulan ayrı bir sisteme kaydedilir ve ancak kanunda sayılan amaçlarla kullanılabilir. Bu nedenle HAGB kararı, denetim süresi sorunsuz tamamlandığında kişinin adli sicil kaydında mahkûmiyet olarak görünmez.
Güncel Durum: Anayasa Mahkemesi ve Mevzuat Değişiklikleri
HAGB kurumu son dönemde köklü değişiklikler geçirmiştir. Anayasa Mahkemesi, 10 Temmuz 2025 tarihli ve E.2024/98, K.2025/149 sayılı kararıyla CMK m.231’in ilgili fıkralarını iptal etmiştir. Karar 31 Aralık 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanmış ve iptalin yürürlüğe girmesi 30 Eylül 2026 olarak belirlenmiştir. Bu tarihten önce yasa koyucu yeniden düzenleme yapmış ve 7589 sayılı Kanun ile CMK m.231’in ilgili fıkraları yeniden kaleme alınmıştır. Kasım 2026 itibarıyla HAGB kurumu, bu yeni düzenleme çerçevesinde uygulanmaya devam etmektedir. Mevzuat hızla değiştiği için güncel bir dosyada mutlaka yürürlükteki metnin ve son değişikliklerin bir avukatla birlikte değerlendirilmesi gerekir.
HAGB’de Yargıtay Kararları
Yargıtay Ceza Genel Kurulu, E. 2020/252, K. 2024/112, T. 06.03.2024
Karar, denetim süresi içinde yeniden HAGB kararı verilip verilemeyeceğini ele almıştır. Kurul, bir kişi hakkında daha önce verilmiş HAGB kararının denetim süresi devam ederken işlenen suç bakımından yeniden HAGB uygulanmasının önünde engel bulunduğu yönünde değerlendirme yapmıştır. Bu karar, HAGB’nin tekrar tekrar uygulanmasının sınırları bakımından önem taşımaktadır.
Yargıtay kararları somut olayın koşullarına göre değerlendirilir. HAGB alanında mevzuatın sık değişmesi nedeniyle, eski tarihli kararların güncel düzenleme karşısındaki geçerliliği ayrıca gözetilmelidir.
İlgili içerik: Ceza Avukatı (/bursa-ceza-avukati/) · Ağır Ceza Avukatı (/bursa-agir-ceza-avukati/)
Sık Sorulan Sorular
HAGB için ceza sınırı nedir?
Mahkemenin hükmettiği cezanın iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olması gerekir. Ölçüt, kanundaki ceza değil somut olayda verilen cezadır.
HAGB denetim süresi kaç yıldır?
Kasıtlı suçlarda denetim süresi beş yıldır. Suça sürüklenen çocuklar bakımından bu süre üç yıl olarak uygulanır.
Denetim süresinde yeni suç işlenirse ne olur?
Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlenirse mahkeme geri bırakılan hükmü açıklar. Taksirli suçlar bu sonucu doğurmaz.
HAGB adli sicile işler mi?
HAGB kararları genel adli sicil kaydına işlenmez. Bu kararlar yalnızca kanunda belirtilen amaçlarla kullanılmak üzere ayrı bir sisteme kaydedilir.
HAGB kararına nasıl itiraz edilir?
Karara, tebliğinden itibaren iki hafta içinde itiraz edilebilir. İnceleme kural olarak yasal şartların bulunup bulunmadığıyla sınırlı olduğundan dilekçenin doğru gerekçelendirilmesi önemlidir.
Her suçta HAGB uygulanır mı?
Hayır. İşkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarında HAGB uygulanamaz.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. HAGB mevzuatı son dönemde sık değişmektedir ve her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir. Süreciniz için bir avukata danışmanız önerilir.
İçindekiler