Evlilikte Mal Devri: Eşler Arasındaki Devirlerin Hukuki Niteliği ve Yargıtay Uygulamaları

 

Evlilik birliği içerisinde eşler arasında yapılan mal devirleri, boşanma ve mal rejimi tasfiyesi süreçlerinde sıkça karşılaşılan, hukuki niteliği tartışmalı işlemler arasında yer almaktadır. Özellikle tapuda satış şeklinde görünen, ancak karşılıksız olarak gerçekleştirilen taşınmaz devirleri, uygulamada “bağış mı, satış mı?” sorusunu gündeme getirmektedir. Bu yazımızda, eşler arasında yapılan malvarlığı devirlerinin hukuki niteliği, Yargıtay kararları ışığında detaylı şekilde ele alınacaktır.

  1. Eşler Arasında Satış Görünümlü Devirler

Eşlerden birinin malvarlığını, tapuda satış şeklinde diğer eşe devretmesi durumunda, bu işlemin bağış değil satış olduğu karinesi kabul edilir. Ancak taraflar arasındaki irade açıklamaları, olayın özellikleri ve taraflar arasındaki ilişki bu yorumun değiştirilmesine neden olabilir.

🔍 Yargıtay’a göre: Bağış iradesi açıkça ortaya konmadıkça, salt tapuda satış işleminin yapılmış olması, bağış olarak değerlendirilemez.

 

  1. Bağış Kabul Edilebilecek Durumlar

Eşlerin birbirlerine doğum günü, evlilik yıldönümü gibi özel günlerde hediye olarak yaptıkları karşılıksız kazandırmalar, ekonomik durumlarıyla da orantılıysa bağış sayılabilir. Bu tür işlemlerde, devredilen mal eşin kişisel malı olarak kabul edilir ve tasfiyeye konu edilmez.

📌 Örnek: Davacıya hediye olarak alınan ancak davalı adına kayıtlı olan araç, Yargıtay tarafından bağış kabul edilmiştir.

 

  1. “Jest Olsun” Devirleri Bağış Sayılır mı?

Halk arasında sıkça rastlanan, “jest olsun diye eşimin adına yaptırdım” şeklindeki açıklamalar, Yargıtay kararlarına göre bağış sayılmaz. Tarafların ortak yaşamı güvence altına almak, aile birliğini sürdürmek gibi saiklerle yaptıkları devirlerde bağış iradesinden söz edilemez.

📌 Yargıtay uygulamasına göre, barışmak, boşanma davasından vazgeçmek gibi nedenlerle yapılan satış görünümlü devirler de bağış sayılmaz.

 

  1. Aileden Yapılan Devirlerde Değişen Yargıtay Görüşü

Geçmişte Yargıtay, eşin anne ya da babasından yapılan taşınmaz devrini karine olarak bağış kabul ederdi. Ancak yeni içtihatlarla birlikte, bu tür devirlerin de kanuni karine gereği edinilmiş mal olarak değerlendirilmesi gerektiği belirtilmektedir.

📌 Bu durumda, devrin satış olduğunu iddia eden eşin ispat yükü doğmaktadır.

 

  1. Kişisel Mallarla Alınan Taşınmazların Durumu

Devir alan eş, taşınmazı kişisel mallarıyla (örneğin altın, miras, ziynet) aldığını ispat ederse, bu taşınmaz kişisel mal sayılır. Aksi halde edinilmiş mal kabul edilerek tasfiyeye dahil edilir.

📌 Yargıtay, ziynet altınları veya aileden gelen parayla alınan malların, tamamı bu kaynaklarla karşılanmamışsa kalan kısmın edinilmiş mal sayılacağını belirtmektedir.

 

  1. Mal Ayrılığı Rejimi Döneminde Yapılan Devirler

Evlilikten önce edinilen veya mal ayrılığı rejimi döneminde yapılan devirlerde, bağış iradesi olmadığı sürece, tasfiye sırasında katkı payı alacağı gündeme gelir. Bu tür devirlerde de bağışın varlığı ancak kesin ve açık bir irade beyanı ile ispatlanabilir.

📌 Örnek: 1984 yılında devredilen taşınmaz için katkı payı alacağı kabul edilmiştir.

 

  1. Devredilen Malın Satılması ve Bedelin Talep Edilmesi

Kişisel mala ilişkin devir sonrasında bu malın satılması halinde, satış bedelinin eşe değil, malın asıl sahibi olan eşe iadesi gerekir. Bu alacak, tasfiye alacağı değil, kişisel malın iadesi niteliğindedir.

📌 Bu durumda faize ilişkin hüküm de değişir ve dava tarihinden itibaren faiz işler.

 

SONUÇ

Eşler arasında yapılan mal devirlerinde esas olan, devrin karşılıklı güven çerçevesinde, bağış iradesiyle mi yoksa bir sosyal zorunluluk ya da teknik kolaylıkla mı yapıldığının somut delillerle ispatıdır. Yargıtay, artık sadece şekil şartlarına değil, tarafların iç dünyasındaki irade beyanlarına, ilişkinin dinamiğine ve hukuki güvenlik ilkesine de önem vermektedir.

🔍 Tavsiyemiz: Mal rejimi sona ermeden önce yapılan devirlerde, gelecekte doğacak ihtilafları önlemek adına taraf iradelerinin yazılı olarak belirlenmesi büyük önem taşımaktadır.