Mirasın Reddi Nasıl ve Hangi Sürede Yapılır?

Mirasın reddi (reddi miras), mirasçının; mirasbırakanın mal varlığı ile birlikte borçlarını da üstlenmek istemediğini beyan ederek mirasçılık sıfatını sona erdirmesidir. Vaktiniz kısıtlıysa bilmeniz gerekenler:

• Süre 3 aydır: Gerçek ret için süre 3 aylık hak düşürücü süredir (TMK m.606); kaçırılırsa miras kabul edilmiş sayılır.
• Sürenin başlangıcı: Yasal mirasçıda kural olarak ölümü öğrenme; atanmış mirasçıda tasarrufun resmen bildirilmesi tarihinden başlar.
• Nereye yapılır: Gerçek ret, mirasbırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesine, kayıtsız ve şartsız beyanla yapılır. Notere veya başka mahkemeye yapılan beyan geçersizdir.
• İki tür vardır: Gerçek ret (beyanla, 3 ay) ve hükmen ret (tereke borca batıksa; süreye tabi değildir).
• Geri alınamaz: Ret beyanı sonuç doğurduktan sonra kural olarak geri alınamaz.
• Dikkat – örtülü kabul: Tereke mallarına sahip çıkan veya olağan dışı tasarrufta bulunan mirasçı ret hakkını kaybeder.

Bu rehber; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun mirasın reddine ilişkin hükümleri (m.605-618) ve Yargıtay içtihadı esas alınarak, Bursa’da miras hukuku davalarını yürüten Bursa miras avukatı ekibimizin deneyimiyle hazırlanmıştır.

Mirasın Reddi

Mirasın Reddi Neden Önemli? (Külli Halefiyet)

Türk hukukunda miras, mirasbırakanın ölümüyle bir bütün olarak mirasçılara geçer (külli halefiyet). Bu “bütün”, yalnızca taşınmazlar, paralar ve alacaklar gibi aktifleri değil; mirasbırakanın borçlarını da kapsar. Yani mirası kabul eden mirasçı, kural olarak mirasbırakanın borçlarından da sorumlu hale gelir.

Bu noktada mirasın reddi devreye girer. Özellikle terekenin borca batık olduğu (borçların mal varlığından fazla olduğu) durumlarda, mirasçı mirası reddederek bu borçlardan sorumlu olmaktan kurtulur. Kredi borçları, ticari borçlar ve kefaletten doğan yükümlülükler nedeniyle reddi miras, uygulamada giderek daha sık başvurulan bir yol olmuştur.

Mirasın Reddinin İki Türü

Türk Medeni Kanunu, mirasın reddini iki şekilde düzenler (TMK m.605).

1. Gerçek (Sahici) Ret (TMK m.605/1)

Mirasçının, mirası kabul etmek istemediğini açık bir beyanla mahkemeye bildirmesidir. Bu, mirasçının aktif iradesiyle gerçekleşir ve 3 aylık süreye tabidir.

2. Hükmen Ret (TMK m.605/2)

Ölüm tarihinde mirasbırakanın ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmiş ise, miras kendiliğinden reddedilmiş sayılır. Bu halde ayrıca ret beyanına gerek yoktur; mirasçı, alacaklıların takip veya davasına karşı terekenin borca batık olduğunu ileri sürerek korunur.

Hangi Sürede Yapılır? (3 Aylık Hak Düşürücü Süre)

Başlığın en kritik kısmı süredir. Gerçek ret için süre, TMK m.606 uyarınca 3 aydır ve bu süre hak düşürücü niteliktedir; yani durmaz, kesilmez ve kaçırılırsa hak tümüyle yok olur.

Sürenin başlangıcı kime göre değişir:

• Yasal mirasçılar için: Süre, kural olarak mirasbırakanın ölümünü öğrendikleri tarihten başlar. Mirasçı, mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispatlarsa, süre bu öğrenme tarihinden işler.
• Atanmış mirasçılar için: Süre, mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufunun (vasiyetnamenin) Sulh Hukuk Mahkemesince kendilerine resmen bildirildiği tarihten başlar.

Özel haller:

• Defter tutulması halinde: Koruma önlemi olarak terekenin resmî defteri tutulmuşsa, ret süresi sulh hâkiminin defterin tamamlandığını bildirdiği tarihten itibaren 1 aydır (TMK m.607).
• Süre uzatımı: Önemli sebeplerin varlığında sulh hâkimi, mirasçılara ret için ek süre verebilir veya süreyi uzatabilir (TMK m.615).
• Hükmen rette süre yoktur: Terekenin borca batık olduğuna dayanan hükmen ret, 3 aylık süreye tabi değildir. Mirasçı, açılacak takip veya davaya karşı borca batıklığı her zaman ileri sürebilir. Bu, gerçek ret ile hükmen ret arasındaki en önemli farklardan biridir.

Mirasın Reddi Nasıl Yapılır?

Mirasın Reddi Nasıl Yapılır? (Usul)

Gerçek Ret

• Görevli ve yetkili mahkeme: Mirasbırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesi (TMK m.609).
• Beyan şekli: Ret, mahkemeye sözlü veya yazılı olarak yapılabilir.
• Kayıtsız ve şartsız olmalı: Ret beyanı bir şarta veya kısmi redde bağlanamaz; “şu kadarını reddediyorum” denemez. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalıdır.
• Ehliyet: Ret beyanını ergin ve ayırt etme gücüne sahip mirasçı yapabilir; küçük veya kısıtlılarda yasal temsilci ve gerektiğinde vesayet makamı/hâkim izni gerekir.
• Geçersiz beyanlar: Notere ya da yetkisiz başka bir mahkemeye yapılan ret beyanı geçersizdir.

Mahkeme beyanı tutanağa geçirir; ret, mahkemeye ulaştığı anda sonuç doğurur ve kural olarak geri alınamaz. Beyanda hata, hile veya korkutma (irade sakatlığı) varsa, iptali için ayrıca dava açılabilir.

Hükmen Ret

Terekenin borca batık olduğunun tespiti niteliğindeki hükmen ret, gerçek retten farklı olarak hasımlı bir süreçtir ve kural olarak Asliye Hukuk Mahkemesinde alacaklılara karşı açılan bir tespit davası ile (ya da alacaklının takibine/davasına karşı def’i olarak) ileri sürülür.

Gerekli Belgeler

Gerçek ret başvurusunda genel olarak şu belgeler gerekir:

• Mirasbırakanın ölüm belgesi veya nüfus kayıt örneği,
• Mirasçılık belgesi (veraset ilamı) ya da mirasçılığı gösteren kayıt,
• Başvuran mirasçının kimlik belgesi,
• Mirası kayıtsız ve şartsız reddettiğine dair dilekçe (yazılı yapılacaksa),
• Mirasbırakanın son yerleşim yerine ilişkin bilgi.

Hükmen ret (borca batıklık) davasında ayrıca terekenin borca batık olduğunu gösteren deliller (icra takipleri, ödenmemiş borç belgeleri, tereke tespiti vb.) sunulur.

Dikkat: Ret Hakkını Düşüren Davranışlar (Örtülü Kabul)

Mirasçı, 3 aylık süre içinde bazı davranışlarda bulunursa mirası örtülü olarak kabul etmiş sayılır ve artık reddedemez (TMK m.610). Ret hakkını düşüren başlıca davranışlar:

• Terekenin olağan yönetimi niteliğinde olmayan işler yapmak,
• Mirasbırakanın işlerinin yürütülmesi için gerekli olanın dışındaki işlere karışmak,
• Tereke mallarını gizlemek veya kendine mal etmek (örneğin tereke malını satmak, kullanmak, kira gelirini tahsil etmek).

Buna karşılık, cenaze giderlerinin karşılanması veya terekenin olağan korunmasına yönelik işler ret hakkını düşürmez. Bu nedenle ret düşünülen hallerde, süre içinde terekeye ilişkin tasarruflardan kaçınmak büyük önem taşır.

Mirasın Reddinin Sonuçları

• Pay altsoya geçer (TMK m.611): Mirası reddeden yasal mirasçı, mirasbırakandan önce ölmüş gibi kabul edilir ve payı kendi altsoyuna (çocuklarına) geçer. Bu nedenle borca batık bir terekede yalnızca bir kişinin reddetmesi yeterli olmayabilir; payın geçtiği altsoyun da reddetmesi gerekebilir. Uygulamada buna zincirleme (ardışık) ret denir.
• Tasfiye (TMK m.612-613): En yakın yasal mirasçıların tamamı mirası reddederse, tereke sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Tasfiye sonunda bir değer artarsa, reddedenlere dağıtılır. Altsoyun tamamı reddedip miras sağ kalan eşe geçtiğinde, eş de reddederse yine tasfiye gündeme gelir.
• Borçlardan kurtulma: Mirası geçerli biçimde reddeden mirasçı, mirasbırakanın alacaklılarına karşı sorumlu olmaktan kurtulur.
• Alacaklıların korunması (TMK m.617): Mirası, alacaklılarından mal kaçırmak amacıyla reddeden borçlu mirasçının alacaklıları korunabilir; bu hallerde reddin iptali gündeme gelebilir.

Ayrıca mirasçı, dilerse ret hakkından feragat de edebilir; bu halde artık mirası reddedemez.

Gerçek Ret ile Hükmen Ret Karşılaştırması

En Sık Yapılan 6 Hata

1. 3 aylık süreyi kaçırmak. Süre hak düşürücüdür; geçtikten sonra gerçek ret yapılamaz, miras kabul edilmiş sayılır.
2. Beyanı yanlış yere yapmak. Ret yalnızca mirasbırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesine yapılır; noter veya başka mahkeme geçersizdir.
3. Terekeye sahip çıkmak. Tereke malını kullanmak, satmak veya gelirini tahsil etmek ret hakkını düşürür.
4. Zincirleme reddi atlamak. Reddeden mirasçının payı altsoyuna geçtiğinden, borca batık terekede altsoyun da reddetmesi gerekebilir.
5. Gerçek ret ile hükmen reti karıştırmak. Süre ve görevli mahkeme farklıdır; yanlış yol hak kaybına yol açar.
6. Belgeleri eksik hazırlamak. Ölüm kaydı, mirasçılık belgesi ve doğru dilekçe olmadan başvuru sürüncemede kalabilir.

Bursa’da Mirasın Reddi

Bursa’da miras uyuşmazlıkları ve borca batık tereke nedeniyle reddi miras başvuruları sıkça gündeme gelir. Sürecin sonucunu belirleyen başlıca unsurlar; 3 aylık sürenin doğru hesaplanması (özellikle mirasçılığın öğrenildiği tarih), doğru mahkemeye başvuru, örtülü kabul riski doğuran davranışlardan kaçınılması ve gerektiğinde altsoy dahil zincirleme reddin planlanmasıdır.

Özkök Hukuk olarak Bursa’da mirasın gerçek ve hükmen reddi, terekenin borca batık olduğunun tespiti, ret süresinin ve usulünün doğru yönetilmesi ile miras uyuşmazlıklarının çözümünde müvekkillerimize destek veriyoruz. Sürecin tarafınıza özel değerlendirilmesi için Bursa miras avukatı sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Mirasın reddi süresi kaç gündür? Gerçek ret için süre 3 aydır (TMK m.606) ve hak düşürücüdür. Hükmen ret ise süreye tabi değildir.

3 aylık süre ne zaman başlar? Yasal mirasçıda kural olarak mirasbırakanın ölümünü öğrenme tarihinden; atanmış mirasçıda vasiyetnamenin resmen bildirildiği tarihten başlar.

Mirasın reddi nereye yapılır? Mirasbırakanın son yerleşim yeri Sulh Hukuk Mahkemesine, sözlü veya yazılı, kayıtsız ve şartsız beyanla yapılır. Notere yapılan beyan geçersizdir.

Süreyi kaçırırsam ne olur? 3 aylık süre içinde reddedilmezse miras kayıtsız şartsız kazanılmış sayılır. Ancak tereke borca batıksa, hükmen ret (borca batıklık tespiti) her zaman ileri sürülebilir.

Mirası reddedersem borçlardan kurtulur muyum? Evet. Geçerli biçimde reddeden mirasçı, mirasbırakanın borçlarından sorumlu olmaktan kurtulur. Ancak payın geçtiği altsoyun da durumunu değerlendirmek gerekir.

Reddettikten sonra kararımdan dönebilir miyim? Kural olarak hayır; ret beyanı sonuç doğurduktan sonra geri alınamaz. Yalnızca hata, hile veya korkutma gibi irade sakatlığı hallerinde iptal davası açılabilir.

Çocuğum için de ret yapmalı mıyım? Reddeden mirasçının payı altsoyuna geçtiğinden, borca batık terekede altsoyun (çocukların) da reddetmesi gerekebilir. Bu, zincirleme ret olarak planlanmalıdır.

Reddi miras için avukat zorunlu mu? Zorunlu değildir. Ancak yanlış mahkeme, geçersiz dilekçe, sürenin kaçırılması veya örtülü kabul gibi hatalar sık yaşandığından, sürecin avukatla yürütülmesi hak kaybını önler.

Yazar ve Güncellik Notu

Bu rehber; 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun mirasın reddine ilişkin hükümleri (m.605-618) ve Yargıtay içtihadı esas alınarak Bursa Özkök Hukuk tarafından hazırlanmıştır. İçerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve somut dosya için hukuki danışmanlık yerine geçmez. Son güncelleme: 2026.