Özet: Uzaklaştırma kararı, 6284 sayılı Ailenin Korunması ve Kadına Karşı Şiddetin Önlenmesine Dair Kanun kapsamında, şiddet uygulayan veya uygulama ihtimali bulunan kişinin korunan kişiye, konuta, okula ya da işyerine yaklaşmasının engellendiği bir önleyici tedbirdir. Karar için şiddetin ispatına yönelik delil veya belge aranmaz. Tedbire aykırı davranış, zorlama hapsi yaptırımına yol açar.
6284 Sayılı Kanunun Amacı ve Kapsamı
6284 sayılı Kanun, şiddete uğrayan veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kadınları, çocukları, aile bireylerini ve tek taraflı ısrarlı takip mağdurlarını korumayı amaçlar. Koruma yalnızca fiziksel şiddetle sınırlı değildir. Sözlü, psikolojik, ekonomik ve cinsel şiddet de Kanun kapsamındadır. Tedbirler, şiddetin önlenmesi ve mağdurun güvenliğinin sağlanması için hızlı biçimde alınır.
Koruyucu ve Önleyici Tedbirler
Kanun iki tür tedbir öngörür. Aşağıdaki tablo ikisini karşılaştırır.
| Tür | Kararı veren merci | Örnek tedbirler |
| Koruyucu tedbirler | Mülki amir (m.3) ve hâkim (m.4) | Barınma yeri sağlanması, geçici maddi yardım, psikolojik ve hukuki rehberlik, geçici koruma altına alma |
| Önleyici tedbirler | Hâkim (m.5); gecikmesinde sakınca olan hâllerde kolluk amiri | Evden uzaklaştırma, korunan kişiye yaklaşmama, iletişim kurmama, varsa silahın teslimi |
Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
Uzaklaştırma, önleyici tedbirler arasında yer alır ve kural olarak aile mahkemesi hâkimince verilir. Gecikmesinde sakınca bulunan hâllerde kolluk amiri de önleyici tedbir kararı alabilir ve bu kararı en kısa sürede hâkimin onayına sunar. Başvuru için şiddet gördüğünü belgeleyen bir delil sunma zorunluluğu yoktur, kişinin beyanı esas alınabilir.
- Kimler başvurabilir: Şiddet gören veya şiddete uğrama tehlikesi bulunan kişi ile Kanunda sayılan diğer ilgililer.
- Nereye başvurulur: Aile mahkemesi, mülki amir (kaymakamlık ya da valilik) veya kolluk (polis, jandarma).
- Delil durumu: Önleyici tedbir için şiddetin ispatına yönelik delil veya belge aranmaz.
6284 sayılı Kanun m.5 (örnek önleyici tedbirler)
Müşterek konuttan veya bulunduğu yerden derhâl uzaklaştırılması ve müşterek konutun korunan kişiye tahsis edilmesi. Korunan kişilere, bu kişilerin bulundukları konuta, okula ve işyerine yaklaşmaması.
Kararın Süresi ve İtiraz (m.9)
Tedbir kararında bir süre belirlenir. Süre dolmadan ya da tehdit sürdükçe tedbir uzatılabilir, değiştirilebilir veya kaldırılabilir. Karara karşı itiraz yolu açıktır.
6284 sayılı Kanun m.9
Bu Kanun hükümlerine göre verilen kararlara karşı tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ilgililer tarafından aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen kararlar kesindir.
İtiraz, kural olarak tedbirin uygulanmasını kendiliğinden durdurmaz.
Karara Uyulmaması: Zorlama Hapsi (m.13)
Uzaklaştırma veya diğer tedbirlere aykırı davranılması, ayrıca bir suç oluştursa bile zorlama hapsi yaptırımını gündeme getirir.
6284 sayılı Kanun m.13
Tedbir kararının gereklerine aykırı hareket etmesi hâlinde, fiili bir suç oluştursa bile hâkim kararıyla üç günden on güne kadar zorlama hapsine tabi tutulur. Aykırılığın her tekrarında zorlama hapsinin süresi onbeş günden otuz güne kadardır. Ancak zorlama hapsinin toplam süresi altı ayı geçemez.
Boşanma ve Ceza Süreciyle İlişkisi
Uzaklaştırma kararı, tek başına bir boşanma ya da ceza davası değildir. Ancak çoğu zaman bu süreçlerle birlikte gündeme gelir. Şiddet iddiası, hem boşanmada kusur ve tazminat değerlendirmesini hem de ayrı bir ceza soruşturmasını etkileyebilir. Bu nedenle uzaklaştırma süreci, aile ve ceza hukuku boyutlarıyla birlikte değerlendirilmelidir. Boşanma süreciyle ilgili ayrıntılı bilgi için boşanma avukatı (/bursa-bosanma-avukati/) ve ceza boyutu için ceza avukatı (/bursa-ceza-avukati/) sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.
Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Yargı Kararları
6284 sayılı Kanun kapsamındaki tedbir kararları, itiraz üzerine aile mahkemesinde kesinleştiğinden bu alanda temel içtihat kaynaklarından biri Anayasa Mahkemesi bireysel başvuru kararlarıdır.
Anayasa Mahkemesi, Mustafa Karaca Başvurusu, B. No: 2020/15967, T. 20.05.2021
Karar, aile mahkemesinin 6284 sayılı Kanun’un 13. maddesine dayanarak verdiği zorlama hapsini ele almıştır. Anayasa Mahkemesi, bu tedbirin koruma kararına uyulmasını sağlama gibi meşru bir amaca dayandığını, başvurucunun tedbirin sonuçlarından haberdar olduğunu ve hükmedilen sürenin ölçülü olduğunu değerlendirerek kişi hürriyeti ve güvenliği hakkının ihlal edilmediğine karar vermiştir.
Yüksek yargı kararları somut olayın koşullarına göre değerlendirilir ve her dosya için farklı sonuçlar doğurabilir.
İlgili içerik: Boşanma Avukatı (/bursa-bosanma-avukati/) · Ceza Avukatı (/bursa-ceza-avukati/) · Nafaka Avukatı (/bursa-nafaka-avukati/)
Sık Sorulan Sorular
Uzaklaştırma kararı almak için delil gerekir mi?
Hayır. Önleyici tedbir kararı için şiddetin ispatına yönelik delil veya belge aranmaz. Kişinin beyanı değerlendirmeye esas alınabilir.
Uzaklaştırma kararı kaç gün sürer?
Tedbir kararında bir süre belirlenir. Süre dolmadan veya tehdit sürdükçe tedbir uzatılabilir, değiştirilebilir ya da kaldırılabilir.
Uzaklaştırma kararına nasıl itiraz edilir?
Karara, tefhim veya tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde aile mahkemesine itiraz edilebilir. İtiraz üzerine verilen karar kesindir.
Karara uymayan kişiye ne olur?
Tedbire aykırı davranış, ayrıca suç oluştursa bile zorlama hapsini gündeme getirir. İlk ihlalde üç günden on güne, tekrarında on beş günden otuz güne kadar zorlama hapsi uygulanabilir.
Nereye başvurabilirim?
Aile mahkemesine, mülki amire (kaymakamlık veya valilik) ya da kolluğa (polis veya jandarma) başvurulabilir. Acil durumlarda kolluk da önleyici tedbir alabilir.
Uzaklaştırma kararı boşanma davası açmak için şart mı?
Hayır. Uzaklaştırma kararı boşanmadan bağımsız olarak alınabilir, ancak çoğu zaman boşanma ve ceza süreçleriyle birlikte gündeme gelir.
Erkekler de uzaklaştırma kararı talep edebilir mi?
Evet. Kanun, şiddete uğrayan veya uğrama tehlikesi bulunan herkesi korur. Başvuru, cinsiyete bakılmaksızın şiddet mağduru veya tehlikesi altındaki kişi tarafından yapılabilir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Acil bir tehlike varsa gecikmeden kolluğa (155 veya 112) başvurulmalıdır. Süreciniz için bir avukata danışmanız önerilir.
İçindekiler
- 1 6284 Sayılı Kanunun Amacı ve Kapsamı
- 2 Koruyucu ve Önleyici Tedbirler
- 3 Uzaklaştırma Kararı Nasıl Alınır?
- 4 Kararın Süresi ve İtiraz (m.9)
- 5 Karara Uyulmaması: Zorlama Hapsi (m.13)
- 6 Boşanma ve Ceza Süreciyle İlişkisi
- 7 Anayasa Mahkemesi ve Yüksek Yargı Kararları
- 8 Sık Sorulan Sorular
- 9
- 10 Özlem Zennup Özkök