CMK Yargılama Giderlerini Kim Öder? İpuçları ve Örnekler

Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) kapsamında yapılan yargılamalar sırasında ortaya çıkan yargılama giderleri, davanın tarafları açısından önemli bir hukuki sorundur. Yargılama sürecinde, hem tarafların hem de devletin karşı karşıya kaldığı çeşitli giderler söz konusu olur. Peki, CMK yargılama giderlerini kim öder? Bu yazıda, yargılama giderlerinin kim tarafından karşılanacağına dair ipuçları ve örnekler ele alınacaktır.

1. Yargılama Giderleri Nelerdir?

CMK’ya göre yargılama giderleri, bir ceza davası sürecinde yapılan tüm harcamaları ifade eder. Bu giderler arasında şunlar yer alır:

  • Mahkeme Masrafları: Dava açma, duruşma ve dosya işlemleriyle ilgili yapılan harcamalar.
  • Tanık, Bilirkişi ve Tercüman Ücretleri: Tanıkların veya bilirkişilerin mahkemeye çağrılması ve ücretlerinin ödenmesi.
  • Keşif ve İnceleme Giderleri: Olay yerinde yapılan keşifler ve incelemeler için yapılan masraflar.
  • Tebligat Ücretleri: Duruşma çağrıları ve kararların taraflara tebliğ edilmesi için yapılan masraflar.

2. Yargılama Giderlerini Kim Öder?

Ceza yargılamalarında yargılama giderlerini kim öder sorusu, davanın sonucuna bağlı olarak değişiklik gösterebilir. Aşağıda, farklı durumlarda yargılama giderlerinin nasıl karşılanacağı açıklanmaktadır.

a. Suçlu Bulunan Taraf

  • Sanık Mahkum Olursa: CMK’ya göre sanık mahkum olursa, yargılama giderleri genellikle sanığa yüklenir. Bu durumda, sanık suçlu bulunduğu için tüm yargılama giderlerini karşılamakla yükümlüdür. Örneğin, bir hırsızlık davasında mahkum olan sanık, hem tanık ücretlerini hem de mahkeme masraflarını ödemek zorundadır.

b. Beraat Eden Taraf

  • Sanık Beraat Ederse: Eğer sanık beraat ederse, yargılama giderleri devlet tarafından karşılanır. Beraat eden taraf, yargılama sürecinde yapmış olduğu masrafları talep edebilir. Örneğin, haksız yere suçlanan bir kişi beraat ettikten sonra devlet, yargılama giderlerini karşılayacaktır.

3. İstisnai Durumlar

Bazı durumlarda, yargılama giderlerinin kim tarafından ödeneceği konusunda farklılıklar olabilir.

  • Kısmi Mahkumiyet: Sanığın bazı suçlardan beraat edip diğer suçlardan mahkum olduğu durumlarda, yargılama giderleri her iki duruma göre de dağıtılabilir. Örneğin, bir sanık iki suçtan yargılanıyor ve birinden beraat edip diğerinden mahkum oluyorsa, beraat ettiği suçun giderlerini devlet, mahkum olduğu suçun giderlerini ise sanık öder.
  • Adli Yardım ve Ücretsiz Avukat Hizmeti: CMK’ya göre, maddi durumu yetersiz olan kişilere devlet tarafından ücretsiz avukat atanabilir. Bu durumda, sanık adli yardım kapsamındaysa ve mahkum olursa bile avukat ücreti devlet tarafından karşılanır.

4. Yargılama Giderlerinin Geri Alınması

Bazı durumlarda, yargılama giderleri geri alınabilir. Bu durumlar şunları içerir:

  • Tazminat Davaları: Suçsuz yere yargılanan ve beraat eden kişiler, uğradıkları zararlar ve yargılama giderleri için devlete karşı tazminat davası açabilir. Bu davada yargılama giderlerinin de geri alınması mümkündür.
  • Sanığın Kusuru Nedeniyle Giderler: Eğer sanık, gereksiz yere yargılama sürecini uzatmışsa veya delilleri gizlemişse, bu durumda sanığa ek yargılama giderleri de yüklenebilir. Örneğin, sahte belgelerle mahkemeyi yanıltmaya çalışan bir sanık, bu nedenle oluşan ek masrafları ödemek zorunda kalabilir.

5. Örnek Olaylar

  • Örnek 1: Hırsızlık Davası: Bir sanık, hırsızlık suçundan yargılanıyor ve mahkum ediliyor. Bu durumda mahkeme, bilirkişi incelemesi ve tanık ücretlerini sanığın ödemesine karar verir. Sanık ayrıca mahkeme harçlarını da karşılamak zorundadır.
  • Örnek 2: Kasten Yaralama Davası: Bir başka davada ise sanık, kasten yaralama suçundan beraat eder. Yargılama sonunda, tanıkların getirilmesi ve bilirkişi incelemeleri gibi tüm yargılama giderleri devlet tarafından karşılanır.

6. Yargılama Giderlerinden Kaçınmanın Yolları

  • Uzlaşma ve Arabuluculuk: Ceza davalarında taraflar uzlaşma yoluna giderse, yargılama giderlerinden kaçınılabilir. Özellikle hafif suçlar söz konusu olduğunda uzlaşma hem taraflar hem de yargılama süreçleri için avantajlıdır.
  • Mahkeme Dışı Çözümler: Taraflar, mahkemeye gitmeden önce anlaşarak olası masraflardan kurtulabilir. Bu, özellikle basit ceza davalarında tercih edilen bir yöntemdir.

Özlem Zennup Özkök

Arb. Av. Özlem Zennup Özkök, 2010 yılında Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. Bursa Barosu’na kayıtlı avukat ve arabulucudur. Türkiye’nin önde gelen hukuk bürolarında edindiği şirketler hukuku ve birleşme-devralma deneyiminin ardından Bursa’da Özkök Hukuk Bürosu’nu kurmuştur. Aile hukuku, şirketler hukuku ve gayrimenkul uyuşmazlıkları alanlarında çalışmaktadır.

See author's posts