HEMEN İLETİŞİME GEÇMEK İÇİN: 0 541 485 92 48

Kısa cevap: Tenkis, mirasbırakanın sağlığında yaptığı kazandırmalar yüzünden saklı payı zedelenen mirasçıların, bu payı yeniden elde etmesini sağlayan hukuki yoldur. Mirasbırakanın ölüme bağlı tasarrufları (vasiyetname gibi) ve belirli sağlararası kazandırmaları tenkise tabidir. Saklı pay sahibi mirasçılar, saklı paylarının karşılığını alamadıklarında tenkis davası açarak kazandırmaların yasal sınıra indirilmesini isteyebilir. Böylece saklı pay güvence altına alınır.

Bir kişi malvarlığı üzerinde yaşarken de ölümünden sonrası için de tasarrufta bulunabilir. Ancak bu özgürlük sınırsız değildir. Kanun, mirasbırakanın en yakın mirasçılarına belli bir asgari payı güvence altına alır. Bu asgari pay saklı pay olarak adlandırılır. Mirasbırakan bu sınırı aşan kazandırmalar yaptığında, saklı payı zedelenen mirasçıların başvurabileceği yol tenkis davasıdır. Bu yazıda tenkise tabi kazandırmaların neler olduğunu, saklı payın nasıl belirlendiğini ve tenkis davasının nasıl işlediğini açıklıyoruz.

Saklı Pay Nedir?

Saklı pay, mirasbırakanın üzerinde serbestçe tasarruf edemeyeceği, kanunla belirli mirasçılara bırakılan asgari miras payıdır. Türk Medeni Kanunu, saklı pay sahibi mirasçıları ve her birinin saklı pay oranını belirler. Altsoy (çocuklar ve onların altsoyu), anne ve baba ile sağ kalan eş, koşullara göre saklı pay sahibi olabilir. Mirasbırakan yaptığı kazandırmalarla bu asgari payı aşamaz. Saklı pay dışında kalan kısım ise tasarruf edilebilir bölüm olarak adlandırılır ve mirasbırakan bu bölüm üzerinde dilediği gibi tasarrufta bulunabilir.

Hangi Kazandırmalar Tenkise Tabidir?

Tenkise tabi kazandırmalar, temelde iki gruba ayrılır. Birincisi mirasbırakanın ölüme bağlı tasarruflarıdır. İkincisi ise sağlığında yaptığı belirli sağlararası kazandırmalardır.

Ölüme Bağlı Tasarruflar

Vasiyetname ya da miras sözleşmesi yoluyla yapılan kazandırmalar bu gruba girer. Mirasbırakanın ölümüyle hüküm doğuran bu tasarruflar, saklı payı aşan ölçüde tenkise tabidir.

Tenkise Tabi Sağlararası Kazandırmalar

Mirasbırakanın hayattayken yaptığı bazı karşılıksız kazandırmalar da tenkis kapsamındadır. Uygulamada sıkça karşılaşılan örnekler şunlardır:

  • Mirasçıya karşı yerine getirme yükümlülüğünden kurtulmak amacıyla yapılan kazandırmalar.
  • Miras haklarına mahsuben yapılan, denkleştirmeye tabi tutulmayan kazandırmalar ve çeyiz ile kuruluş sermayesi gibi verilenler.
  • Mirasbırakanın serbestçe dönme hakkını saklı tutarak yaptığı bağışlamalar ile ölümünden önceki bir yıl içinde yaptığı, olağan hediyeler dışındaki bağışlamalar.
  • Saklı pay kurallarını etkisiz kılmak amacıyla yapıldığı açık olan kazandırmalar.

Bu kazandırmaların tenkise tabi tutulup tutulmayacağı ve tenkis miktarı, her dosyanın kendine özgü koşullarına göre değerlendirilir. Kazandırmanın niteliği, zamanı ve değerinin belirlenmesi teknik bir inceleme gerektirdiğinden sürecin bir Bursa miras avukatı ile yürütülmesi hak kaybını önlemeye yardımcı olur.

Tenkis Davası Nasıl İşler?

Davayı Kim Açabilir?

Tenkis davasını, saklı payı zedelenen mirasçılar açabilir. Yalnızca saklı pay sahibi mirasçılar ve onların yerine geçen kişiler bu davayı açma hakkına sahiptir. Saklı payı bulunmayan mirasçıların tenkis talebinde bulunma hakkı yoktur.

Kazandırmalar Hangi Sırayla İndirilir?

Tenkiste belirli bir sıra izlenir. Önce ölüme bağlı tasarruflar tenkis edilir. Bunlar saklı payı tamamlamaya yetmezse, en yeni tarihli olandan başlanarak sağlararası kazandırmalara gidilir. Böylece saklı pay tamamlanana kadar geriye doğru işlem yapılır.

Hangi Sürede Açılmalıdır?

Tenkis davası hak düşürücü sürelere tabidir. Saklı pay sahipleri, haklarının zedelendiğini öğrendikleri tarihten itibaren belirli bir süre içinde ve her hâlde kazandırmanın açılmasının üzerinden geçen süre dolmadan dava açmalıdır. Bu sürelerin kaçırılması hak kaybına yol açabileceğinden, saklı payın zedelendiği fark edildiğinde vakit kaybetmeden hukuki destek alınması önemlidir.

Tenkis Talebinin Sonucu

Tenkis davası kabul edildiğinde, saklı payı aşan kazandırmalar yasal sınıra indirilir. Amaç kazandırmayı tümüyle geçersiz kılmak değil, saklı payı tamamlayacak ölçüde azaltmaktır. Bu nedenle tenkis, kazandırmanın yalnızca saklı payı zedeleyen kısmını etkiler. Sürecin doğru yürütülmesi için mirasbırakanın malvarlığının, yapılan kazandırmaların ve saklı pay oranlarının birlikte değerlendirilmesi gerekir. Miras uyuşmazlıklarınız ve tenkis sürecinize ilişkin ayrıntılı bilgi için Bursa miras avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Tenkis davasını kimler açabilir?

Tenkis davasını yalnızca saklı payı zedelenen mirasçılar ve onların yerine geçen kişiler açabilir. Saklı pay sahibi olmayan mirasçıların bu davayı açma hakkı yoktur.

Mirasbırakanın hayattayken yaptığı bağışlar tenkise tabi midir?

Bazı sağlararası kazandırmalar tenkise tabidir. Örneğin dönme hakkı saklı tutularak yapılan bağışlamalar ile ölümden önceki bir yıl içinde yapılan olağan dışı bağışlamalar bu kapsamda değerlendirilir.

Tenkis kazandırmayı tamamen geçersiz mi kılar?

Hayır. Tenkisin amacı kazandırmayı yasal sınıra indirmektir. Kazandırmanın yalnızca saklı payı zedeleyen kısmı azaltılır, tasarruf edilebilir bölüme dokunulmaz.

Kazandırmalar hangi sırayla tenkis edilir?

Önce ölüme bağlı tasarruflar indirilir. Bunlar yeterli olmazsa en yeni tarihli olandan başlanarak sağlararası kazandırmalara gidilir ve saklı pay tamamlanana kadar geriye doğru ilerlenir.

Tenkis davası için süre var mı?

Evet. Tenkis davası hak düşürücü sürelere tabidir. Saklı payın zedelendiğinin öğrenilmesinden itibaren ve kazandırmanın açılmasından sonra belirli süreler içinde dava açılması gerekir.

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir. Saklı pay ve tenkis süreciniz için bir avukata danışmanız önerilir.

Özlem Zennup Özkök

Arb. Av. Özlem Zennup Özkök, 2010 yılında Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olmuştur. Bursa Barosu’na kayıtlı avukat ve arabulucudur. Türkiye’nin önde gelen hukuk bürolarında edindiği şirketler hukuku ve birleşme-devralma deneyiminin ardından Bursa’da Özkök Hukuk Bürosu’nu kurmuştur. Aile hukuku, şirketler hukuku ve gayrimenkul uyuşmazlıkları alanlarında çalışmaktadır.

See author's posts