Anlaşmalı Boşanma Protokolü Nasıl Hazırlanır?

Anlaşmalı boşanma protokolü; eşlerin boşanmanın tüm hukuki ve mali sonuçları ile çocuklara ilişkin düzenlemeler üzerinde karşılıklı mutabakata vardıklarını gösteren, yazılı ve ıslak imzalı hukuki belgedir. Türk Medeni Kanunu m.166/3 gereğince hâkim, bu protokolü uygun bulmadan anlaşmalı boşanmaya karar veremez.

Aceleniz varsa, bilmeniz gereken altı temel nokta:

• Ön şart: Evlilik en az 1 yıl sürmüş olmalıdır.
• Form: Yazılı ve ıslak imzalı olmalıdır; noter onayı zorunlu değildir.
• Zorunlu içerik: Velayet, çocukla kişisel ilişki, nafaka ve tazminat konuları (talep yoksa dahi açık feragat beyanı).
• Nüsha: En az 3 nüsha düzenlenip dava dilekçesi ekinde mahkemeye sunulur.
• Hukuki nitelik: Hâkim onayıyla ilam (mahkeme kararı) niteliği kazanır ve icra edilebilir hale gelir.
• En büyük risk: Eksik, muğlak veya hazır şablondan kopyalanmış protokol; davanın reddine ya da kesinleşmeden sonra yıllarca sürecek yeni davalara yol açar.

Bu rehber, Bursa’da aile hukuku ve boşanma davalarını yürüten Bursa boşanma avukatı ekibimizin uygulama deneyimi ile TMK, HMK ve Yargıtay 2. Hukuk Dairesi’nin yerleşik içtihadı esas alınarak hazırlanmıştır.

Yasal Dayanak: Türk Medeni Kanunu Madde 166/3

Anlaşmalı boşanmanın tek dayanağı, 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 166. maddesinin üçüncü fıkrasıdır:

“Evlilik en az bir yıl sürmüş ise, eşlerin birlikte başvurması ya da bir eşin diğerinin davasını kabul etmesi hâlinde, evlilik birliği temelinden sarsılmış sayılır. Bu hâlde boşanma kararı verilebilmesi için, hâkimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerinin serbestçe açıklandığına kanaat getirmesi ve boşanmanın malî sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hâkim, tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir.”

Bu hüküm dört kritik ilkeyi ortaya koyar:

1. Hâkim pasif bir onaylayıcı değildir. Protokole müdahale edebilir, değişiklik önerebilir, eksiklikleri tamamlatabilir.
2. İrade serbestisi bizzat denetlenir. Hâkim, tarafları yüz yüze ve ayrı ayrı dinlemek zorundadır; vekil aracılığıyla irade beyanı yeterli değildir.
3. Değişiklikler dayatılamaz. Hâkimin önerdiği değişiklikleri taraflar kabul etmezse dava çekişmeli boşanmaya döner.
4. İkrarın bağlayıcı olmaması kuralı uygulanmaz. Yani tarafların duruşmadaki beyanları, anlaşmalı boşanma bakımından hâkimi bağlar niteliktedir.

TMK m.166 metnini resmî kaynaktan teyit etmek isterseniz mevzuat.gov.tr üzerinden güncel metne ulaşabilirsiniz.

Anlaşmalı Boşanmanın Dört Temel Şartı

Protokol ne kadar iyi yazılırsa yazılsın, aşağıdaki dört şart birlikte sağlanmadan anlaşmalı boşanma kararı verilemez.

1. Evliliğin En Az 1 Yıl Sürmüş Olması

Süre, resmî nikâh tarihinden boşanma davasının açıldığı tarihe kadar hesaplanır. Bir yılın dolmasına bir gün bile olsa süre tamamlanmamış sayılır ve dava reddedilir. Evlilik bir yılını doldurmamışsa anlaşmalı boşanma mümkün değildir; bu durumda çekişmeli boşanma (TMK m.166/1-2) yoluna gidilmesi gerekir.

2. Birlikte Başvuru veya Davanın Kabulü

Eşler ya birlikte tek dilekçeyle mahkemeye başvurur ya da bir eş dava açar, diğer eş açılan bu davayı kabul eder. Tek taraflı bir başvuru, karşı tarafın açık onayı olmadan anlaşmalı boşanma niteliği taşımaz.

3. Hâkim Huzurunda Bizzat İrade Beyanı

Her iki eş de duruşmada hâkim önünde, baskı altında olmadan boşanmak istediğini ve protokolü kabul ettiğini bizzat beyan etmelidir. Bu, kanunun en katı uyguladığı şarttır; taraflardan biri duruşmaya gelmez veya beyandan kaçınırsa karar verilemez.

4. Hâkimin Protokolü Uygun Bulması

Hâkim protokolü hukuka uygunluk, çocuğun üstün yararı ve hakkaniyet açısından inceler. Eksik, muğlak veya kanunun emredici hükümlerine aykırı maddeler protokolün reddine ya da değiştirilmesine yol açar.

Protokolde Zorunlu ve İhtiyari Maddeler

Protokolde Zorunlu ve İhtiyari Maddeler

Protokolde yer alan maddeleri ikiye ayırmak gerekir: kanunun veya Yargıtay içtihadının mutlaka aradığı zorunlu maddeler ve düzenlenmediğinde sonradan ayrı dava riski doğuran ihtiyari ama kuvvetle önerilen maddeler.

Kritik uyarı – iştirak nafakası: Çocuk için ödenecek iştirak nafakası kamu düzenindendir. Taraflar “çocuk için nafaka istenmiyor” şeklinde bir feragat kararlaştıramaz; hâkim çocuğun yararı için bir miktara hükmedebilir. İştirak nafakasının nasıl hesaplandığını ayrıntılı incelemek isterseniz çocuğun nafakası rehberimize göz atabilirsiniz.

Mal Paylaşımı Protokole Neden Mutlaka Yazılmalıdır?

Uygulamada en sık yapılan ve en pahalıya mal olan hata, mal paylaşımını protokol dışında bırakmaktır.

Mal paylaşımı protokolde düzenlenmezse boşanma kararı geçerli olur; ancak taraflar sonradan mal rejiminin tasfiyesi davası açmak zorunda kalabilir. Bu davalar bilirkişi incelemesi, tapu ve banka kayıtlarının toplanması nedeniyle yıllarca sürebilir ve ciddi yargılama maliyetleri doğurur.

Türkiye’de 1 Ocak 2002 sonrasında evlenen çiftler için yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir (TMK m.218–241). Bu rejimde evlilik süresince edinilen mallar kural olarak yarı yarıya paylaşılır; miras ve bağış yoluyla edinilen kişisel mallar ise paylaşım dışıdır. Taraflar protokolde bu kuraldan farklı bir düzenleme yapabilir; önemli olan hâkimin bunu hakkaniyete uygun bulmasıdır.

Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre “tüm mal varlığından / tüm haklarımdan feragat ediyorum” gibi genel ifadeler geçersizdir. Feragatin geçerli olması için katılma alacağı, katkı payı alacağı ve değer artış payı gibi kalemlerin tek tek sayılarak feragat edilmesi gerekir.

Örnek Anlaşmalı Boşanma Protokolü Yapısı

Aşağıdaki yapı yalnızca rehber niteliğindedir. Her dosyanın koşulları farklı olduğundan, bu şablonun somut durumunuza uyarlanmadan kullanılması hak kaybına yol açabilir. Boşluklar (……) sizin dosyanıza göre doldurulmalıdır.

ANLAŞMALI BOŞANMA PROTOKOLÜ

TARAFLAR Davacı: Ad Soyad — T.C. Kimlik No: …… — Adres: …… Davalı: Ad Soyad — T.C. Kimlik No: …… — Adres: ……

MADDE 1 — BOŞANMA İRADESİ Taraflar; herhangi bir baskı, hile veya zorlama altında kalmaksızın, özgür iradeleriyle, TMK m.166/3 uyarınca evlilik birliğinin temelinden sarsıldığı hususunda mutabık olup anlaşmalı boşanmayı kabul etmişlerdir.

MADDE 2 — VELAYET (ortak çocuk varsa) Tarafların müşterek çocuğu …… doğumlu ……’nın velayetinin ……’ya verilmesi hususunda taraflar anlaşmıştır.

MADDE 3 — KİŞİSEL İLİŞKİ (GÖRÜŞME DÜZENİ) Velayeti almayan tarafın müşterek çocukla kişisel ilişkisi şu takvimle kurulacaktır: her ayın 1. ve 3. hafta sonu Cuma 18:00’dan Pazar 18:00’a kadar; her yıl sömestr tatilinin ilk haftası; dinî bayramların 2. günü saat 10:00’dan ertesi gün 18:00’a; yaz tatilinin Temmuz ayının tamamı. Çocuğun teslim ve teslim alınma yeri: ……

MADDE 4 — İŞTİRAK NAFAKASI Müşterek çocuğun bakım, eğitim ve sağlık giderleri için aylık …… TL iştirak nafakasının, her ayın …’ine kadar …… IBAN’lı hesaba yatırılmasına; nafakanın her yıl Ocak ayında bir önceki yılın TÜFE oranında artırılmasına taraflar anlaşmıştır.

MADDE 5 — YOKSULLUK NAFAKASI (Seçenek A) …… eş lehine aylık …… TL yoksulluk nafakası ödenecektir. (Seçenek B) Taraflar karşılıklı olarak birbirlerinden yoksulluk nafakası talep etmemekte ve bu haklarından feragat etmektedir.

MADDE 6 — MADDİ VE MANEVİ TAZMİNAT Tarafların birbirlerinden maddi ve manevi tazminat talepleri bulunmamakta olup, her iki taraf da bu konudaki haklarından karşılıklı ve açıkça feragat etmiştir. (Tazminat ödenecekse: …… TL maddi + …… TL manevi tazminat, …… tarihinde/şu taksitlerle ödenecektir.)

MADDE 7 — MAL PAYLAŞIMI / MAL REJİMİ TASFİYESİ Taraflar; evlilik süresince edindikleri mallara ilişkin katılma alacağı, katkı payı alacağı ve değer artış payı alacağı haklarından karşılıklı olarak ayrı ayrı feragat etmiştir. …… adresindeki taşınmazın ……’ya devredilmesine / ……’da kalmasına; …… plakalı aracın ……’ya ait olmasına taraflar anlaşmıştır.

MADDE 8 — ZİYNET EŞYALARI Evlilik süresince …… ‘ye ait ziynet eşyaları kendisinde kalmaya devam edecek olup, diğer tarafın bu konuda herhangi bir talebi bulunmamaktadır.

MADDE 9 — AİLE KONUTU …… adresindeki aile konutu, kullanım/maliklik bakımından ……’ya bırakılmıştır.

MADDE 10 — SOYADI Kadın, boşanma sonrası evlilik öncesi soyadına dönecektir / TMK m.173 uyarınca …… soyadını kullanmaya devam edecektir.

MADDE 11 — YARGILAMA GİDERLERİ Dava sürecinde doğan yargılama giderleri ve vekâlet ücreti …… tarafından karşılanacaktır.

MADDE 12 — GENEL HÜKÜMLER Taraflar, işbu …… maddeden oluşan protokolü okuyup anlayarak, özgür iradeleriyle 3 (üç) nüsha halinde imzalamıştır. Protokol, mahkemece onaylandığı takdirde hüküm doğuracaktır.

……/……/2026 Davacı İmza — Davalı İmza

Görüşme düzenini yaşa ve somut duruma göre doğru kurgulamak başlı başına bir uzmanlık konusudur. Yaş gruplarına göre uygun görüşme sürelerini ve anne/baba engel olursa izlenecek yolu babanın çocukla kişisel ilişki kurma hakları yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Çocuklu ve Çocuksuz Protokol Arasındaki Farklar

Çocuklu ve Çocuksuz Protokol Arasındaki Farklar

Çocuksuz protokollerde süreç genellikle daha hızlı ilerler; çünkü hâkimin çocuğun üstün yararı yönünden yapacağı denetim devreye girmez. Çocuklu protokollerde ise velayet ve kişisel ilişki maddeleri hâkimin en titiz incelediği bölümdür.

Adım Adım Protokol Hazırlama ve Dava Süreci

1. Tüm taleplerin tespiti. Velayet, nafaka, tazminat, mal paylaşımı, ziynet ve soyadı dahil her konu eksiksiz belirlenir. Uzlaşılamamış tek bir konu bile anlaşmalı boşanmayı imkânsız kılar.
2. Protokolün yazıya dökülmesi. Tüm maddeler açık, net ve tereddüde yer bırakmayacak biçimde kaleme alınır. “İleride kararlaştırılacak”, “makul bir miktar” gibi muğlak ifadelerden kaçınılır.
3. Islak imza. Protokol her iki tarafça okunup imzalanır. Her sayfanın paraflanması ileride inkâr riskini azaltır. Noter onayı zorunlu değildir ama isteğe bağlı olarak yapılabilir.
4. Dava dilekçesinin hazırlanması. Protokol, boşanma dava dilekçesine ek yapılır. Yetkili mahkeme; eşlerden birinin yerleşim yeri veya son 6 aydan beri birlikte oturdukları yer Aile Mahkemesidir.
5. Mahkemeye sunum ve tevzi. Dilekçe ve ekler, Aile Mahkemesi tevzi bürosuna sunulur, dosya bir mahkemeye dağıtılır ve duruşma günü verilir.
6. Duruşma. Hâkim her iki eşi ayrı ayrı dinler, irade serbestisini denetler. Protokolü uygun bulursa boşanmaya karar verir; değişiklik önerir ve taraflar kabul etmezse dava çekişmeliye döner.
7. Kesinleşme. Gerekçeli kararın tebliği ve istinaf süresinin geçmesiyle karar kesinleşir. Kesinleşen protokol, mahkeme kararının ayrılmaz parçası olarak ilam niteliği kazanır.

Bazı duruşmalara video konferansla (SEGBİS) katılım gündeme gelebilir; ancak anlaşmalı boşanmada hâkimin tarafları bizzat dinlemesi şartı katı uygulanır. Uzaktan yürütülebilecek işlemlerin sınırlarını uzaktan boşanma mümkün mü yazımızda açıkladık.

Hâkimin Protokolü Reddettiği Durumlar (Yargıtay Kriterleri)

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, anlaşmalı boşanma protokollerini titizlikle inceler. Aşağıdaki durumlar protokolün reddine veya değişiklik önerisine yol açar:

• Muğlak, yoruma açık ifadeler (“uygun nafaka”, “makul miktar”).
• Tazminat veya nafakada açık feragat beyanı olmaksızın boş bırakılan maddeler.
• “Tüm haklardan feragat” gibi genel ifadeler; Yargıtay kalem kalem feragat arar.
• Çocuğun üstün yararına aykırı velayet veya kişisel ilişki düzenlemeleri.
• Kamu düzenine veya emredici hükümlere aykırı maddeler.
• Kişisel ilişki takviminin gün, saat ve teslim yeri içermemesi.
• İştirak nafakası artış oranının belirsiz bırakılması.
• Duruşma beyanlarında baskı, tehdit veya irade sakatlığına işaret eden ifadeler.

Ayrıca Yargıtay’ın yerleşik içtihadına göre, protokolün ekonomik baskı altında imzalandığı sonradan ispatlanırsa ilgili hükümler geçersiz sayılabilir.

Protokolün Hukuki Sonuçları

• İlam niteliği. Hâkim onayıyla kesinleşen protokol, mahkeme kararının parçasıdır ve aynen bir ilam gibi icra edilebilir. Uymayan taraf hakkında icra takibi başlatılabilir; nafaka ödenmezse nafaka icrası, ağır ihlalde tazyik hapsi gündeme gelebilir.
• Değiştirilemeyen hükümler. Kesinleşmeden sonra maddi-manevi tazminat ve mal paylaşımı hükümleri değiştirilemez; bu konularda yeniden dava açılamaz.
• Değiştirilebilen hükümler. Velayet ve nafaka, koşulların esaslı biçimde değişmesi (işsizlik, gelir değişikliği, çocuğun yararı vb.) halinde yeni dava ile mahkemeden değiştirilmesi istenebilir. Velayetin sonradan değişebileceği haller için boşanma sonrası velayet değişikliği talebi yazımızı inceleyebilirsiniz.
• Protokolden dönme. Duruşmadan önce taraflardan biri cayabilir; bu halde dava çekişmeliye döner. Karar kesinleştikten sonra tek taraflı dönme mümkün değildir.

Süre ve Maliyet

Protokol eksiksizse ve iki taraf da duruşmaya katılırsa anlaşmalı boşanma genellikle tek celsede sonuçlanır. Duruşma günü, mahkemenin iş yoğunluğuna göre dava açıldıktan sonra ortalama 1–3 ay içinde verilir. Kararın yazılması, tebliği ve kesinleşmesi ise ek olarak ortalama 1–2 ay alır. Toplamda süreç çoğunlukla 2–5 ay içinde tamamlanır.

Maliyet kalemleri; başvuru harçları, tebligat ve dosya giderleri ile (avukatla çalışılıyorsa) vekâlet ücretinden oluşur. Çekişmeli boşanmaya kıyasla anlaşmalı boşanma hem zaman hem de maliyet açısından belirgin biçimde avantajlıdır.

En Sık Yapılan 6 Hata

1. Mal paylaşımını atlamak. En pahalı hata. Sonradan yıllarca sürecek tasfiye davası riski doğar.
2. Genel feragat ifadesi kullanmak. “Tüm haklarımdan feragat ediyorum” geçersizdir; her kalem tek tek yazılmalıdır.
3. Kişisel ilişki takvimini muğlak bırakmak. “Hafta sonları görüşür” yeterli değildir; gün, saat ve teslim yeri belirtilmelidir.
4. Nafaka artış oranını belirlememek. Oran yazılmazsa her yıl yeni nafaka davası riski doğar; TÜFE endeksi en yaygın çözümdür.
5. Tazminat ve nafakada boşluk bırakmak. Talep yoksa dahi “talep bulunmamaktadır, feragat edilmiştir” yazılmalıdır.
6. İnternetten indirilen şablonu olduğu gibi kullanmak. Uyarlanmamış şablonlar hem reddedilir hem hak kaybı doğurur.

Bursa’da Anlaşmalı Boşanma Protokolü

Bursa’da Anlaşmalı Boşanma Protokolü

Bursa Aile Mahkemeleri, protokol incelemesinde Yargıtay’ın yerleşik içtihadını sıkı biçimde uygular. Özellikle velayet ve kişisel ilişki maddelerinde eksiklik veya belirsizlik tespit edildiğinde duruşmada protokol düzeltme talebi yöneltilebilmektedir. Protokolün baştan doğru hazırlanması; tek duruşmada karar alınması, hak kaybının önlenmesi ve kesinleşmeden sonra yeni davaların önüne geçilmesi açısından belirleyicidir.

Özkök Hukuk olarak Bursa’da anlaşmalı boşanma sürecinin her aşamasında —protokolün kaleme alınmasından duruşmaya, kararın kesinleşmesine kadar— müvekkillerimize destek veriyoruz. Sürecin tarafınıza özel yönetimi için Bursa boşanma avukatı sayfamızdan bize ulaşabilir; nafaka kalemlerinin doğru belirlenmesi konusunda ise Bursa nafaka avukatı sayfamızı inceleyebilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Anlaşmalı boşanma protokolü noter onaylı olmak zorunda mı? Hayır. Yazılı ve ıslak imzalı protokol yeterlidir; noter onayı yasal zorunluluk değildir. Noter tasdiki yalnızca ileride inkâr riskini azaltmak için isteğe bağlı tercih edilebilir.

Evlilik kaç yıl sürmüş olmalı? TMK m.166/3 uyarınca en az 1 yıl. Süre resmî nikâh tarihinden itibaren hesaplanır. 1 yıl dolmadan anlaşmalı boşanma davası açılamaz.

Hâkim protokolü değiştirebilir mi? Evet. Özellikle çocuğun üstün yararı bakımından velayet, kişisel ilişki ve iştirak nafakası konularında değişiklik önerebilir. Ancak bu değişiklikler zorla kabul ettirilemez; taraflar kabul etmezse dava çekişmeliye döner.

Protokol sonradan değiştirilebilir mi? Duruşmadan önce taraflar anlaşarak değiştirebilir. Kesinleşmeden sonra tazminat ve mal paylaşımı hükümleri değiştirilemez; velayet ve nafaka ise koşulların esaslı değişmesi halinde yeni dava ile değiştirilebilir.

Protokole uyulmazsa ne olur? Kesinleşen protokol ilam niteliği taşır. İhlal halinde icra takibi başlatılabilir; nafaka ödenmezse nafaka icrası ve şartları oluşursa tazyik hapsi gündeme gelebilir.

Avukatsız protokol hazırlanabilir mi? Yasal zorunluluk yoktur. Ancak uygulamada avukatsız hazırlanan protokollerin önemli kısmı eksik veya muğlak maddeler nedeniyle reddedilmekte ya da hak kaybına yol açmaktadır. Özellikle mal paylaşımı ve feragat ifadelerinin Yargıtay kriterlerine uygun yazılması teknik bilgi gerektirir.

Protokolde çocuk için nafaka istenmediği yazılabilir mi? Hayır. İştirak nafakası kamu düzenindendir; tarafların anlaşmasıyla tamamen kaldırılamaz. Hâkim çocuğun yararı için uygun bir miktara hükmedebilir.