İhtiyati Haciz Nedir ve Nasıl Konulur?

Alacağın güvence altına alınması, borçlunun mal kaçırma ihtimaline karşı en etkili yollardan biridir. Bu yazıda ihtiyati haczin ne olduğunu, şartlarını, sürecini ve dikkat edilmesi gereken süreleri ele alıyoruz.

İhtiyati Haciz Nedir?

İhtiyati haciz, İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenen (İİK m.257 ve devamı) geçici bir hukuki koruma tedbiridir. Alacaklı, henüz elinde kesinleşmiş bir takip ya da mahkeme kararı olmadan da, belirli şartların varlığında borçlunun taşınır, taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarına ihtiyaten haciz koydurabilir.

Bu tedbir, alacağın tahsilini sonuca bağlamaz. Yalnızca borçlunun malvarlığını yerinde tutarak, dava ya da takip sonuçlandığında alacaklının eli boş kalmamasını amaçlar. Bu yönüyle ihtiyati haciz, kesin (icrai) hacizden farklı ve ondan önce gelen bir aşamadır.

Alacağın hukuki yollarla tahsili sürecinin bütünü için Bursa icra avukatı hizmetimize göz atabilirsiniz.

İhtiyati Haciz Hangi Şartlarda İstenir?

İhtiyati haciz her alacak için değil, kanunda öngörülen şartların varlığında mümkündür. Başlıca şartlar şunlardır:

• Para alacağı olmalı: Tedbir, yalnızca para ya da paraya çevrilebilen alacaklar için istenebilir.
• Rehinle temin edilmemiş olmalı: Alacak, kural olarak bir rehinle güvence altına alınmamış olmalıdır.
• Vadesi gelmiş alacak: Kural olarak muaccel (vadesi gelmiş) bir alacağın bulunması aranır.
• Vadesi gelmemiş alacakta özel hâller: Borçlunun belirli bir yerleşim yeri yoksa ya da mallarını kaçırma, gizleme veya kaçma hazırlığı içindeyse vadesi gelmemiş alacakta da istenebilir.

Yaklaşık ispat: Alacaklının alacağını ve ihtiyati haciz sebebini kesin biçimde ispatlaması gerekmez. Mahkemeyi alacağın ve sebebin varlığı konusunda yaklaşık olarak ikna edecek belge ve delilleri sunması yeterli sayılır.

İhtiyati Haciz Süreci Nasıl İşler?

İhtiyati haciz, başvurudan infaza ve sonrasında dava ya da takip açılmasına kadar birbirine bağlı adımlardan oluşur.

İhtiyati Haciz İçin Teminat Gerekir mi?

Kural olarak mahkeme, ihtiyati haciz kararını bir teminat karşılığında verir. Bu teminat, ihtiyati haczin sonradan haksız çıkması hâlinde borçlunun ve üçüncü kişilerin uğrayabileceği zararı karşılamak içindir (İİK m.259). Teminatın türü ve miktarı, alacağın ve olayın niteliğine göre mahkemece belirlenir.

Alacak bir ilama, yani kesinleşmiş bir mahkeme kararına dayanıyorsa, kural olarak teminat aranmayabilir. Teminatın gerekip gerekmediği ve tutarı, her dosyada ayrıca değerlendirilir.

İhtiyati Haciz Kararı Ne Kadar Sürede Uygulanır?

İhtiyati haciz kararının hükmü süreye bağlıdır. Alacaklı, kararı veren mahkemenin yargı çevresindeki icra dairesinden, kararın verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde kararın uygulanmasını istemek zorundadır. Bu süre içinde infaz istenmezse ihtiyati haciz kararı kendiliğinden ortadan kalkar (İİK m.261).

Bu nedenle ihtiyati haciz kararının alınması kadar, kararın süresinde uygulatılması da önem taşır. Sürelerin takibi, alacağın güvence altına alınması bakımından belirleyicidir.

İhtiyati Hacizden Sonra Dava ya da Takip Açmak Zorunlu mu?

İhtiyati haciz geçici bir tedbir olduğundan, esas uyuşmazlığın çözüme kavuşturulması gerekir. İhtiyati haciz, dava açılmadan ya da icra takibi yapılmadan önce konulmuşsa, alacaklı kanunda öngörülen 7 günlük süre içinde esas hakkında dava açmalı ya da takip talebinde bulunmalıdır (İİK m.264). Bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde ihtiyati haciz kalkar.

Bu aşamada, ihtiyati haczin ardından açılacak takip ya da davanın doğru kurgulanması, sürecin bütünlüğü açısından önem taşır. İcra takibi süreçlerinin ayrıntıları için icra hukuku hizmet sayfamızı inceleyebilirsiniz.

İhtiyati Hacze İtiraz Nasıl Yapılır?

İhtiyati haciz kararı çoğunlukla karşı taraf dinlenmeden verilir. Bu nedenle borçluya ve menfaati ihlal edilen üçüncü kişilere itiraz hakkı tanınmıştır. İtiraz, kararı veren mahkemeye yapılır ve kanunda öngörülen 7 günlük süreye tabidir (İİK m.265).

İtiraz Sebepleri

• Mahkemenin yetkisine yönelik itiraz.
• İhtiyati haciz sebeplerinin bulunmadığı iddiası.
• Gösterilen teminatın yetersizliği ya da uygunsuzluğu.

İtirazın Sonuçları

• Mahkeme itirazı inceleyip kararı değiştirebilir ya da kaldırabilir.
• Kararın kaldırılması hâlinde haciz sona erer.
• Haksız ihtiyati hacizden doğan zararlar ayrıca gündeme gelebilir.

İhtiyati Haciz ile Kesin (İcrai) Haciz Arasındaki Fark Nedir?

İki kavram sık karıştırılır. Temel fark, ihtiyati haczin geçici bir güvence tedbiri, kesin haczin ise takibin kesinleşmesiyle satışa imkân veren bir aşama olmasıdır.

İhtiyati Haciz Hangi Alacaklarda Uygulanır?

İhtiyati haciz, para ya da paraya çevrilebilen alacaklarda gündeme gelir. Uygulamada sık karşılaşılan bazı örnekler şunlardır:

• Ödenmeyen faturalar ve ticari alacaklar.
• Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine dayalı alacaklar.
• Sözleşmeden doğan para alacakları.
• Ödenmeyen kira alacakları (kira hukuku hizmetimiz).
• Haksız fiil ya da sözleşmeye aykırılıktan doğan tazminat alacakları (tazminat hukuku hizmetimiz).

Görevli ve Yetkili Mahkeme

İhtiyati haciz kararı, alacağın niteliği ve tutarına göre görevli olan mahkemeden istenir. Kararın uygulanması ise icra dairesi eliyle yürütülür. Yetki ve görev, uyuşmazlığın türüne göre değişebildiğinden, başvurunun doğru mahkemeye yapılması sürecin sağlıklı ilerlemesi açısından önemlidir. Bu değerlendirme, dosyanın özelliklerine göre yapılır.

İlgili Hizmet ve İlçe Sayfalarımız

• Bursa İcra Avukatı (ana hizmet sayfası)
• Kestel İcra Avukatı (kambiyo ve ihtiyati haciz)
• Gemlik İcra Avukatı (iflas, konkordato, rehin)
• Bursa Kira Avukatı (kira alacağının tahsili)
• Bursa Tazminat Avukatı (tazminat alacakları)

Sık Sorulan Sorular

İhtiyati haciz için dava açmış olmam şart mı?

Hayır. İhtiyati haciz, dava açılmadan önce de istenebilir. Ancak dava ya da takipten önce konulmuşsa, kanunda öngörülen 7 günlük süre içinde esas hakkında dava açılması ya da takip talebinde bulunulması gerekir. Aksi hâlde ihtiyati haciz kalkar.

İhtiyati haciz için teminat yatırmam gerekir mi?

Kural olarak mahkeme, ihtiyati haciz kararını bir teminat karşılığında verir. Teminatın türü ve miktarı olayın niteliğine göre belirlenir. Alacak kesinleşmiş bir mahkeme kararına (ilama) dayanıyorsa kural olarak teminat aranmayabilir.

İhtiyati hacizle borçlunun malı satılır mı?

Hayır. İhtiyati haciz geçici bir güvence tedbiridir ve bu aşamada mal kural olarak satılmaz. Malın satışı, ancak takibin kesinleşmesi ve kesin hacze geçilmesiyle gündeme gelir.

İhtiyati haciz kararı ne zaman uygulanmalı?

İhtiyati haciz kararı, verildiği tarihten itibaren 10 gün içinde icra dairesinden istenerek uygulanmalıdır. Bu süre içinde infaz istenmezse karar kendiliğinden ortadan kalkar.

Hakkımda haksız yere ihtiyati haciz konuldu, ne yapabilirim?

İhtiyati haciz kararına, kanunda öngörülen 7 günlük süre içinde kararı veren mahkemeye itiraz edebilirsiniz. İtiraz yetki, ihtiyati haciz sebeplerinin bulunmaması ya da teminat gibi yönlerden ileri sürülebilir. Ayrıca haksız ihtiyati hacizden doğan zararlar için hukuki yollar gündeme gelebilir.

İhtiyati haciz banka hesaplarına da konabilir mi?

İhtiyati haciz, borçlunun taşınır ve taşınmaz malları ile üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklarına konabilir. Borçlunun bankadaki mevduatı da bu kapsamda değerlendirilebilir. Uygulamanın kapsamı somut duruma ve usule göre belirlenir.

İhtiyati haciz ile ihtiyati tedbir aynı şey mi?

Hayır. İhtiyati haciz yalnızca para alacakları için öngörülmüş, İcra ve İflas Kanunu’nda düzenlenen bir güvence tedbiridir. İhtiyati tedbir ise para dışındaki uyuşmazlıklarda da uygulanabilen daha genel bir koruma tedbiridir. İkisi farklı amaç ve kurallara tabidir.

Arb. Av. Özlem Zennup Özkök

Bursa Barosu’na kayıtlı avukat ve arabulucu. Özkök Hukuk Bürosu’nun kurucusu olarak icra ve iflas hukuku dahil çeşitli alanlarda müvekkillerine hukuki hizmet sunmaktadır. Bu yazı, büronun uygulama deneyimi ve yürürlükteki mevzuat esas alınarak hazırlanmıştır.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kanuni süreler ve şartlar somut olaya göre değişebilir. Her dosya kendi koşulları içinde değerlendirilir. Kesin bilgi ve güncel durum için bir avukata danışmanız önerilir.

Özlem Zennup Özkök

Arb. Av. Özlem Zennup Özkök

Arabulucu Avukat Özlem Zennup Özkök, Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu olup yaklaşık 16 yıllık mesleki deneyime sahiptir. Türkiye’nin önde gelen hukuk bürolarında edindiği kurumsal deneyimin ardından Bursa’da Özkök Hukuk Bürosu’nu kurmuştur. Başta iş hukuku, boşanma hukuku, iş kazası davaları, icra ve iflas hukuku, gayrimenkul hukuku, ceza hukuku ve tüketici hukuku olmak üzere birçok alanda bireysel ve kurumsal müvekkillere hukuki danışmanlık vermektedir. Uzun yıllar işçilik alacakları ve iş kazaları alanında bilirkişilik yapmış olan Özkök, hukuki süreçlerde şeffaf iletişim, güçlü hazırlık ve her dosyayı sahiplenme anlayışını esas almaktadır.

See author's posts